Lapidarët dhe monumentet socialiste si elemente të peizazheve kulturore historike të Shqipërisë

Një ditë, teksa blija ullinj tek Pazari i Ri, më kapën sytë një formë abstrakte pas tezgave (als–2). “Çfarë është?”, më pyeti një mik që kishte ardhur nga Gjermania. Pasi u përpoqa t’i shpjegoj se çfarë është një lapidar, ai donte t’i bënte një fotografi. Habia e shitësve, që nuk arrinin ta kuptonin se pse një të huaji mund t’i interesonte një strukturë betoni ku ata mbështesnin tezgat e frutave dhe kutitë e kartonit, ishte mjaft e lexueshme. Më vonë, gjatë rrugës për në Krujë, u ndeshëm me prototipe të tjera të këtyre skulpturave të çuditshme dhe obeliskëve të përmasave, formave dhe ngjyrave të ndryshme, që dominonin peizazhin shqiptar që na kalonte para syve nga dritarja e autobusit. Disa prej tyre ishin në gjendje të mjerueshme (p.sh. als–596), një tjetër e kishin tran-sformuar në një stelë të mbuluar me fytyra që buzëqesh-nin si fantazma. “Pse janë në gjendje kaq të ndryshme nga njëri tjetri nëse të gjithë i përkasin periudhës komu-niste?” qe pyetja legjitime e mikut tim.