Fishta në Kosovë: ndërmjet adhurimit letrar dhe performancës narrative

"Gjurmime albanologjike Folklor dhe etnologji 51/2021" "Objekt i këtij studimi është prania, reflektimi dhe perceptimi i veprës së Gjergj Fishtës në Kosovë gjatë gjithë shekullit XX dhe fillimit të shekullit XXI. Do të sillen fillimisht të dhëna për njohjen e kri- jimtarisë së tij në vitet ’30 dhe më tej do të ndalemi te një përpjekje e qeverisë jugosllave gjatë fillimit të viteve ’50 për të identifikuar heronjtë dhe familjet e këngëve të trimërisë për qëllimet e tyre e ku mbledhësit, madje gjatë regjis- trimit, identifikojnë edhe këngët e Lahutës së Malcis. Brenda kësaj periudhe do të sjellim edhe dëshminë e Prof. Alois Shmaus-it për praninë e teksteve të La- hutës brenda repertoarit të bardëve të eposit të kreshnikëve dhe këngëve të trimërisë në Kosovë. Këtë hulumtim do ta vazhdojmë me një kërkim të realizuar në terren, përgjithësisht gjatë dekadës së fundit të këtij shekulli, përmes intervistash me këngëtarët dhe tregimtarët e eposit, të moshës mbi 60 vjeç, të cilët rrëfejnë për praninë e këngëve të Lahutës së Malcis në jetën kombëtare të shqiptarëve nën ish-Jugosllavi, deri në vitin 1990. Kohë më parë është realizuar një hulumtim mbi ndikimin e eposit në jetën kombëtare në Kosovë, brenda të cilit kam vënë re edhe praninë e eposit letrar të Gjergj Fishtës, herë si tekst poetik dhe herë si kontekst narrativ, nga përpunimi i të cilit kam sjellё dhe disa të veçanta, me qëllim të përmbylljes së qarkut të pranisë, ndalimit apo përjashtimit të Gjergj Fishtës në një periudhë prej gjysmë shekulli në Kosovën e okupuar."