PENYELIDIKAN TINGKAH LAKU ADAPTIF KANAK-KANAK BERKEPERLUAN KHAS: SOROTAN BIBLIOMETRIK (2014 SEHINGGA 2024)

Tingkah laku adaptif merujuk kepada gabungan kemahiran konseptual, sosial dan praktikal yang membolehkan individu berfungsi secara berdikari serta menyesuaikan diri dengan tuntutan persekitaran. Penilaian tingkah laku adaptif menjadi asas penting dalam diagnosis, intervensi serta amalan pendidikan inklusif bagi kanak-kanak berkeperluan khas. Namun, perbahasan yang tidak konsisten mewujudkan motivasi untuk meninjau perkembangannya dalam tempoh sedekad ini. Justeru, kajian ini bertujuan meninjau landskap penyelidikan berkaitan tingkah laku adaptif dalam kalangan kanak-kanak berkeperluan khas melalui analisis bibliometrik terhadap 1,507 artikel yang diterbitkan dalam pangkalan data Scopus bagi tempoh 2014 hingga 2024. Analisis dijalankan menggunakan perisian VOSviewer dan Biblioshiny for R, melibatkan pemetaan kata kunci, analisis petikan bersama (co-citation), analisis kemunculan serentak (co-occurrence), word cloud dan evolusi tematik. Dapatan menunjukkan terdapat turun naik penerbitan sepanjang tempoh kajian dengan Amerika Syarikat, United Kingdom, Kanada dan Itali muncul sebagai negara penyumbang utama, manakala pengarang prolifik didominasi Chris Oliver, Marc J. Tassé, dan Richard Hastings. Analisis kata kunci mengenal pasti empat kluster utama, iaitu dimensi psikologi dan sosial, aspek perkembangan dan kognitif, kefungsian adaptif serta hasil tingkah laku serta aspek tingkah laku dan diagnostik. Evolusi tema turut memperlihatkan peralihan fokus penyelidikan daripada kajian asas dan kognitif kepada isu klinikal, kebolehpercayaan metodologi serta pembangunan instrumen dengan ciri-ciri psikometrik. Kajian ini menegaskan keperluan membangunkan instrumen penilaian yang sahih, melibatkan pendekatan berbilang penilai dan mengintegrasikan intervensi pendidikan berasaskan bukti. Implikasi kajian merangkumi pemakluman dasar, penambahbaikan intervensi serta sokongan komuniti bagi memperkukuh kualiti hidup dan integrasi sosial kanak-kanak berkeperluan khas. Secara kesimpulannya, terdapat keperluan untuk melaksanakan penyelidikan lanjutan bagi memahami dan mendalami tingkah laku adaptif bagi kanak-kanak berkeperluan khas ketidakupayaan intelek terutamanya dalam konteks negara-negara Asia dan Malaysia khususnya. Kajian ini juga menekankan kerjasama serantau dan global dalam berkongsi dapatan kajian serta merangka strategi dalam penyelesaian berkaitan isu-isu berkaitan tingkah laku adaptif dan kanak-kanak berkeperluan khas.