GƏMI MÜTƏXƏSSISLƏRININ DÖVRÜ PROFILAKTIK MÜAYIƏLƏRININ KEYFIYYƏT SƏCIYYƏLƏRI

Dəniz təbabətinin əsas vəzifələrindən biri dənizçilərin adekvat tibbi təminatı optimallaşdırmaqdır. Eilif D. [1] Norveçdə kruiz gəmilərində tibbi təminat məsələlərini təhlil etmişdir. Göstərilir ki, 100 nəfərdən çox sərnişini olan gəmilərdə mütləq həkim olur. Gəmidə göstərilməsi mümkün olmayan tibbi yardım Kruiz gəmiçiliyinin Beynəlxalq Assosiasiyasının sahil boyu yerləşdirilmiş tibb müəssisələrində təmin edilir. Norveçdə bütün növ tibb xidmətləri, o cümlədən ixtisaslaşmış yüksək keyfiyyətli tibbi yardım dövlət tərəfindən hamı üçün pulsuz təmin olunur. Vətəndaşlığından asılı olmayaraq hər kəs təcili tibbi yardım almaq hüququna malikdir. Yalnız həkimlərin və təcili yardımın göndərişi ilə insanlar xəstəxanalara məsləhət alma və ya müalicə olunmaq üçün göndərilə bilər. Xəstələrin daşınması üçün və daşınma zamanı tibbi yardım göstərmək üçün zəngin sanitar nəqliyyatı, o cümlədən aviasiya şəbəkəsi mövcuddur (7 təyyarə limanda və 11 xəstəxanada sanitar aviasiyası fəaliyyət göstərir). Bundan əlavə 6 hərbi bazada yerləşən vertolyotlar axtarış-xilasetmə yardımı göstərirlər. Ölkədə həkimlərin sayı kifayət qədərdir. Çarpayı fondu tam gücü ilə işləyir (93%). Buna baxmayaraq, planlı məsləhət və cərrahi əməliyyat üçün gözləməyə ehtiyac var (4 həftədən 4 aya qədər). Gəmi həkimləri həftənin 7 günündə və sutkanın 24 saatı ərzində ehtiyacı olanları sahil tibb müəssisələrinə göndərə bilir [2]. Taylor C.J. [3] İngiltərədə Kruiz gəmilərində sərnişinləri tibbi təminatı təcrübəsini təhlil etmişdir. Gəmidə təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım üçün resurs təminatı mövcuddur. Azərbaycanda dəniz gəmiçiliyində tibbi təminat və sağlamlığın mühafizəsinin elmi əsasları keçən əsrin 60-cı illərində başlanmışdır. İlk dissertasiya isə 1966-cı ildə müdafiə olunmuşdur [4]. Sonralar ayrı-ayrı sahələr üzrə elmi müşahidələr aparılmış, onların icmalının 1998-ci ildə müdafiə olunmuş dissertasiya işində verilmişdir. Quliyev A.A. [19] və Həsənov İ.F. [15] Xəzər gəmiçiliyində travmatizmi və gigiyenik şəraiti araşdırmışlar. 2004-cü ildə gəmi mütəxəssisləri nümunəsində neyrosixoloji dəyişikliklərin peşə seçimi üçün gigiyenik əhəmiyyəti mövzusunda dissertasiya işi müdafiə olunmuşdur. 2004-cü ilə qədər Azərbaycanda Xəzər gəmiçiliyində sağlamlıq və səhiyyə problemlərinə aid onlarla elmi əsər nəşr olunmuşdur. Son 10 il ərzində bu sahədə heç bir elmi iş nəşr olunmamışdır.