Macar Medyasında Atatürk

Bir yandan Türkler ve Macarlar arasındaki temasların, tarihin derinliklerine kadar uzanmış olması, öte yandan 20. yüzyılın tarihine damgasını vuran Mustafa Kemal Atatürk'ün şahsiyeti, Türk halkının Anadolu’da verdiği Milli Mücadele, sonraları ise genç Türk Cumhuriyeti'nin ilk başarıları Macar halkı tarafından hep ilgi ve sempati ile takip edilmiştir. Sevr ile paralel olarak yapılan Trianon Antlaşması ile topraklarının üçte ikisini kaybeden Macarlar, Türklerin ölüm kalım savaşını, bu savaşın haklılığını basın yayın yoluyla izleyebilmiştir. Bu çalışmada milletimizin manevi desteğini dönemin başlıca gazetelerine dayanarak örneklemeye çalışacağız. Başlarken, İkinci Dünya Savaşı yıllarında sesleri yükselen Macar Turancılarını temsilen, Jenő Cholnoky'yi dinleyelim. Uzun yüzyıllar boyunca medya eşittir gazete iken, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk zamanları ile aynı dönemde, 1 Aralık 1925'te Macar Radyosu faaliyete başladı ve kısa zaman içinde ülke halkının önemli haber kaynağı haline geldi. Arşiv derken sadece raflarda sıralanan dosyaları düşünmemeliyiz. Radyoya özgü arşivimizde yayınlarla ilgili yazılı materyallerin yanı sıra büyük sayıda ses kayıt bantları da bulunmaktadır. Zengin müzik koleksiyonunun yanı sıra başkalarının kolay kolay ziyaret edemediği, uzun yıllar boyunca çalıştığım arşivde bulunan sözlü bantlarda, Mustafa Kemal Atatürk ile ilgili olarak neler olduğuna bir bakalım: Arşivimizin gururla sakladığı iki parçası, Atatürk'ün 1933’te Türkiye Cumhuriyeti’nin 10. yıldönümünü selamlayan sözleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 5.oturumunu açan konuşmasıdır. Radyomuzun Macarca yayınlarının yanı sıra Budapeşte Radyosu Türkçe Yayınları kırk yıl boyunca meraklıların hizmetindeydi. Bu arada örneğin Atatürk hakkında kitap yazan tarihçi László Katus, Uluslararası Atatürk Yılında mikrofonumuza konuk oldu. Ayrıca Budapeşte Üniversitesi ELTE'de Türkoloji Kürsüsünün kuruluşunun 100. yıldönümü vesilesiyle Türk Tarih Kurumu Başkanı Şevket Aziz Kansu’nun ses bandı olmasa bile konuşmasının metni elimizdedir. Emeğimin geçtiği iki programın bandı ise arşivimizde mevcuttur. Biri Macar dinleyicilerimize, 1988 Cumhuriyet bayramı için Ceyhun Atuf Kansu'nun Halk Önderi Atatürk başlıklı kitabına dayanarak Macarca hazırlanmış bir anma programıydı; diğeri ise Türkçe yayınlar için yapıldı: Bizzat Atatürk'ün talimatı üzerine Ankara Üniversitesi Hungaroloji Kürsüsünü kuran profesör László Rásonyi elli yıl önceki anılarını anlattı.