Milli Birlik Komitesi Tutanaklarında “Atatürk”

27 Mayıs 1960’da Türkiye’de Cumhuriyet Tarihi’nin ilk askeri darbesi gerçekleştirilmişti. Darbeye giden sürecin şekillenmesinde en önemli güdüleyicilerden birisi de “Atatürk” algısı olmuştu. Demokrat Parti’nin (DP) iktidar olduğu yıllarda güç kazanan tarikatların “Atatürk”e yönelik saldırgan tutumları, DP’nin uygulamalarından rahatsız olanları bir araya getirmişti. Örneğin Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin Milli Eğitim Bakanlığı emrine verilmesi fikri öğrenciler tarafından “Fakültemiz medreseye ifrağ edilse bile Atatürk'e, inkılâplara olan inançlarımızdan feragat etmeyeceğiz" sözleriyle eleştiriliyordu. “Atatürk”, 27 Mayıs Darbesi’nin hemen öncesinde meydana gelen ve darbeye giden süreci olgunlaştıran gençlik hareketlerinde de önemli bir unsur olarak ön plana çıkarılmıştı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Naci Şensoy’a göre gençlerin hareketlerindeki manayı Atatürk prensiplerinin gerçek mertebesinde aramak gerekiyordu. Söz konusu hareketlerin içinde yer alan gençler de o günleri anlatırken sürekli olarak Atatürk’e ve onun manevi mirasına atıfta bulunuyorlardı. Üstelik hareketler esnasında Atatürk hem resimleriyle hem Gençliğe Hitabe’yle hem de Bursa Nutku’yla bayraklaştırılıyordu. Atatürk ve onun düşünsel kodlarının hakimiyeti, 27 Mayıs Darbesi’nden sonra oluşturulan Milli Birlik Komitesi’nin (MBK) tartışmalarına ve uygulamalarına da sirayet etmişti. Bu durumu MBK toplantılarındaki tutanaklarından takip etmek mümkündü. Öyle ki Atatürk ve onun oluşturduğu düşünce sistemi; dış politikanın şekillenmesi, yönetim biçiminin tespiti, seçme ve seçilme yönteminin belirlenmesi, yasalardaki Türkçeleştirme faaliyetleri ve daha birçok noktada temel dayanak noktasıydı. Dahası MBK’nin faaliyetlerinde Atatürk’e yönelik belirgin bir yüceltme gayreti dikkat çekiyordu. Devlet tarafından verilecek en prestijli nişana “Atatürk Nişanı” adının verilmesi ve 10 Kasım’a denk gelen haftanın “Atatürk Haftası” ilan edilmesi Atatürk’ü yüceltme girişimlerinden yalnızca birkaçıydı. Özellikle "Atatürk Haftası” konusundaki tartışmalar, aynı zamanda MBK içerisindeki görüş ayrılıklarının belirginleşmesinde etkili olmuştu. Atatürk Orman Çiftliği’nin Ziraat Fakültesi’ne devredilmesine yönelik kanun teklifi örneğinde olduğu gibi, bazı kanunlar indirgemeci bir bakışla Atatürkçülüğün göstergesi olarak değerlendiriliyordu. Yeni Anayasa’nın esaslarının görüşülmesi sırasında özellikle “milliyetçilik” kavramı üzerinden yürütülen düşünsel tartışmalarda da ana dayanak noktası Atatürk olmuştu. Bu çalışmada, Atatürk’ün ve ona atfedilen düşünce sisteminin 27 Mayıs 1960’taki askeri darbenin ardından kurulan MBK’nın toplantılarına yansımaları ve etkileri ele alınacaktır. MBK’ya ait toplantı tutanaklarının yanı sıra döneme ilişkin süreli yayınlar ve diğer telif eserler çalışmanın kaynakçasını teşkil edecektir.