PENYERTAAN KOMUNITI TEMPATAN DALAM PEMULIHARAAN EKOSISTEM SUNGAI MANSAHABAN BERASASKAN SISTEM BOMBON DI KG. MARAKAU, RANAU.

ABSTRACT  Community participation in the conservation of biosphere systems based on bombon systems is important to assist in increasing the value of ecosystem services. Conservation of ecosystems is done to maintain ecosystem balance, minimize waste and prevent environmental damage. The bombon system requires the participation of the village community in particular, to assist in determining the direction and produce results throughout the implementation  of this system. Bombon is an ecosystem management method practiced by the community of Kg. Marakau in managing river resources. River ecosystems are important because there are a variety of ecosystem services for human consumption including food, medical and recreational services. Next, this study is to identify the factors and forms of community participation in the implementation of the bombon system to achieve its goals in food security, ecosystem safety and tourism products. Data were collected through interviews with active communities and observations and were analyzed descriptively. The results of the study found that the participation of local communities in the conservation of the biosphere system is active and there are three main forms of participation and community participation is influenced by the benefits from the implementation of the bombon system to the value of the ecosystem in Kg. Marakau.   ABSTRAK Penyertaan komuniti dalam pemuliharaan ekosistem berasaskan sistem bombon penting untuk membantu dalam meningkatkan nilai perkhidmatan ekosistem. Pemuliharaan ekosistem dilakukan adalah untuk mengekalkan keseimbangan ekosistem, meminimumkan pembaziran dan mengelakkan kerosakan persekitaran. Sistem bombon memerlukan penyertaan komunti setempat atau komuniti kampung khususnya, bagi membantu dalam menentukan hala tuju dan menghasilkan keputusan disepanjang tempoh pelaksanaan sistem ini. Bombon merupakan kaedah pengurusan ekosistem yang diamalkan komuniti Kg. Marakau dalam menguruskan sumber sungai. Ekosistem sungai penting kerana terdapat pelbagai perkhidmatan ekosistem untuk kegunaan manusia termasuk makanan, perkhidmatan perubatan dan rekreasi. Seterusnya kajian ini adalah untuk mengenalpasti faktor dan bentuk penyertaan komuniti dalam pelaksanaan sistem bombon bagi mencapai tujuannya dalam keselamatan makanan, kesalamatan ekosistem dan produk pelancongan.  Data dikumpul melalui temu bual terhadap komuniti aktif dan pemerhatian serta dianalisis secara diskriptif. Hasil kajian mendapati penyertaan komuniti tempatan dalam pemuliharaan sistem ekosistem adalah secara aktif dan terdapat tiga bentuk penyertaan utama dan penyertaan komuniti dipengaruhi oleh manfaat daripada pelaksana sistem bombon kepada nilai ekosistem di Kg. Marakau.