Mustafa Kemal Bey’in (Atatürk) Çanakkale Cephesine Gelişi Ve Eceabat Faaliyetleri 20 Ocak 1915-18 Nisan 1915

Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte Osmanlı Devleti, Çanakkale Boğazı’na yönelik muhtemel bir saldırıya karşı savunma tertibatını güçlendirme ihtiyacı duymuştur. Bu çerçevede, Harbiye Nezareti tarafından 19. Tümen’in teşkili kararlaştırılmış ve tümen komutanlığına, o sırada Sofya’da askerî ataşe olarak görev yapan Yarbay Mustafa Kemal Bey (Atatürk) görevlendirilmiştir. Gelibolu’da kuruluş çalışmalarına başlayan ve akabinde Tekirdağ’a nakledilen 19. Tümen, artan askerî tehdit nedeniyle teşkilatlanmasını tamamlayamadan Eceabat bölgesine sevk edilmiştir. Söz konusu gelişme, Yarbay Mustafa Kemal Bey’in cephe hizmetine yeniden dönüşünü ifade ettiği gibi, Çanakkale Cephesi’nde ilerleyen süreçte üstleneceği sorumlulukların altyapısını hazırlayan bir safha niteliği taşımaktadır. 19. Tümen ile birlikte Eceabat’a intikal eden Mustafa Kemal Bey, ilk olarak birliklerinin muhtemel bir kara çıkarmasına karşı hazırlık seviyesini artırmak amacıyla; yoğun bir talim, disiplin ve tatbikat programı uygulamıştır. 18 Mart 1915 tarihinde Birleşik Filonun Çanakkale Boğazı’nı geçmeye yönelik girişiminin başarısızlıkla sonuçlanması, kara harekâtını gündeme getirmiş; bu gelişme üzerine Osmanlı Harbiye Nezareti tarafından 5. Ordu teşkil edilerek, komutanlığına Alman Mareşal Liman von Sanders atanmıştır. Bu yeni yapı içinde ordu ihtiyatı olarak konumlandırılan 19. Tümen, 19 Nisan 1915 tarihinde karargâhıyla birlikte Bigalı Köyü’ne intikal ettirilmiştir. Bu çalışma, Mustafa Kemal Bey’in Çanakkale Cephesi’ne atandığı 20 Ocak 1915 ile Bigalı Karargâhına intikal ettiği 19 Nisan 1915 tarihleri arasında, Eceabat bölgesinde yürüttüğü askerî ve idarî faaliyetleri arşiv belgelerine dayalı olarak incelemekte; söz konusu hazırlık döneminin, muharebelerin seyri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.