MÜTAREKE DÖNEMİNDE CAFER TAYYAR BEY VE MUSTAFA KEMAL PAŞA’NIN İLİŞKİLERİ

30 Ekim 1918 itibariyle Doğu Trakya’da I. Kolordu Komutanı olarak görev yapan Cafer Tayyar Paşa, Anadolu’da yürütülen Milli Mücadele’ye Sivas Kongresi sonrasında katılmış ve oradan gelen emirler doğrultusunda hereket etmiştir. Fakat, Cafer Tayyar Bey, tüm Trakyalıları aldattığı, hiçbir teşkilat ve teçhizatta bulunmadığı, şahsını düşündüğü, Bulgaristan’dan haberdar olmadığı, hatta neredeyse İtilaf Devletleri lehinde hareket ettiği şeklinde ithamlara maruz kalmıştır. Çalışmada Cafer Tayyar Bey’in Doğu Trakya’daki faaliyetlerine yer verilerek, kendisi hakkındaki iddiaların geçerliliği ve doğruluğu değerlendirilmiştir. Buna göre, Trakya’da gerçekleşen Millî Mücadele’ye ve Cafer Tayyar Bey’in Trakya’daki faaliyetlerine bakıldığında onun hakkındaki iddiaların doğru olmadığı anlaşılmaktadır. Mustafa Kemal Paşa’nın doğrudan Cafer Tayyar Bey ile iletişimi oldukça kısıtlıydı. Dolayısıyla Mustafa Kemal Paşa Doğu Trakya konusunda dolaylı yoldan bilgi edinmiştir. Mustafa Kemal Paşa aldığı bu bilgilerden dolayı Trakya’da yanlış bir siyaset izlendiğini düşünmüştür. Halbuki Cafer Tayyar Bey 1918 yılı Ekim ayından itibaren Bulgaristan’da olan bitenden haberdar olup, Bulgaristan ile Batı Trakya konusunda uzlaşmaya çalışmış, Doğu Trakya’da köylere kadar gidip halkı işgale karşı direnişe hazırlamıştır. Bazı mülki amirler İstanbul Hükümeti’nden çekindikleri için Millî Mücadele’ye taraf olmamış ve Trakya’da Yunan işgali sebebiyle asayiş problemleri yaşanmıştır. Buna rağmen Cafer Tayyar Bey orduyu teşkilatlandırmış ve tarafsız kalan mülki amirleri Millî Mücadele tarafına çekmeye, çekemiyorsa etkisiz hale getirmeye çalışmıştır. Mustafa Kemal Paşa ise Cafer Tayyar Bey ve Trakya hakkında aldığı olumsuz haberleri dikkate almakla birlikte, durumu ve bilgiyi getirenleri soruşturmuştur. Cafer Tayyar Bey ile doğrudan iletişime geçtikten sonra bu ithamların doğru olmadığına kani olmuştur.