Search engine for discovering works of Art, research articles, and books related to Art and Culture
Javascript must be enabled to continue!
अक्षर कवितासङग्रहका कवितामा प्रगतिवादी चेतना
View through CrossRef
प्रस्तुत लेखमा लेखनाथ ज्ञवालीको अक्षर कवितासङग्रहमा रहेको प्रगतिवादी चेतनाको विश्लेषण गरिएको छ । यस लेखमा अक्षर कवितासङग्रहलाई प्राथमिक स्रोत सामग्रीको रूपमा तथा प्रगतिवादी अवधारणालाई द्वितीयक स्रोतको सामग्रीको रूपमा उपयोग गरिएको छ । दुवै प्रकृतिका सामग्रीको सङकलन पुस्तकालयीय कार्यबाट गरिएको छ र सामग्री विश्लेषणमा प्रगतिवादी चेतनाका अभिलक्षणहरूमध्ये युगचेतना र समाज परिवर्तनको स्वर, क्रान्तिचेत र देशप्रेम, शोषण र उत्पीडनका विरुद्धको सङघर्षको स्वर, जीवन सङघर्षको स्वर र सौन्दर्यचेतलाई आधार मानिएको छ । प्रगतिवादी साहित्यले मानवीय समानता र स्वतन्त्रताका पक्षमा आवाज उठाउँछ । साहित्यमा गतिशील, ऐतिहासिक तथा सामाजिक विकाससँग सम्बन्धित धारणाको उदघाटन नै प्रगतिवादी समीक्षाको आधार हो । साहित्य तथा कलाका माध्यमबाट पनि समाज परिवर्तनको पहल र प्रयत्न गर्नुपर्ने मान्यता प्रगतिवादको रहेको छ । त्यसैले प्रगतिवादी लेखकहरू किसान, मजदुर र सर्वहारा जस्ता समाजका तल्ला वर्गका पक्षमा कलम चलाएका छन । सर्वहारा वर्ग र सामाजिक व्रmान्तिकारी परिवर्तनको पक्षधर प्रगतिवादी साहित्यले समाजका आर्थिक वर्गहरूमा सङघर्ष भई समाज परिवर्तन अवश्य हुन्छ भन्ने धारणा राखेको हुन्छ । यसै प्रगतिवादको पृष्ठभूमिमा रचना गरिएका अक्षर कवितासङग्रहका कवितामा सामाजिक भेदभाव, थिचोमिचो र दमनको विरुद्ध चेतना निर्माण गर्दै समाज सुधारको चाहना प्रकट गरिएको छ । समाज परिवर्तनको आधार बनेका श्रमजीवी वर्गले श्रमको उचित मूल्य पाउन नसकेका, सर्वहारा वर्ग शोषण र उत्पीडनमा परेका, सर्वहारा वर्ग र पुँजीपति वर्गका बिचको सङघर्षमा सर्वहार वर्गको जित सुनिश्चित रहेको जस्ता विचार कविताको निष्कर्षका रूपमा आएका छन ।
Title: अक्षर कवितासङग्रहका कवितामा प्रगतिवादी चेतना
Description:
प्रस्तुत लेखमा लेखनाथ ज्ञवालीको अक्षर कवितासङग्रहमा रहेको प्रगतिवादी चेतनाको विश्लेषण गरिएको छ । यस लेखमा अक्षर कवितासङग्रहलाई प्राथमिक स्रोत सामग्रीको रूपमा तथा प्रगतिवादी अवधारणालाई द्वितीयक स्रोतको सामग्रीको रूपमा उपयोग गरिएको छ । दुवै प्रकृतिका सामग्रीको सङकलन पुस्तकालयीय कार्यबाट गरिएको छ र सामग्री विश्लेषणमा प्रगतिवादी चेतनाका अभिलक्षणहरूमध्ये युगचेतना र समाज परिवर्तनको स्वर, क्रान्तिचेत र देशप्रेम, शोषण र उत्पीडनका विरुद्धको सङघर्षको स्वर, जीवन सङघर्षको स्वर र सौन्दर्यचेतलाई आधार मानिएको छ । प्रगतिवादी साहित्यले मानवीय समानता र स्वतन्त्रताका पक्षमा आवाज उठाउँछ । साहित्यमा गतिशील, ऐतिहासिक तथा सामाजिक विकाससँग सम्बन्धित धारणाको उदघाटन नै प्रगतिवादी समीक्षाको आधार हो । साहित्य तथा कलाका माध्यमबाट पनि समाज परिवर्तनको पहल र प्रयत्न गर्नुपर्ने मान्यता प्रगतिवादको रहेको छ । त्यसैले प्रगतिवादी लेखकहरू किसान, मजदुर र सर्वहारा जस्ता समाजका तल्ला वर्गका पक्षमा कलम चलाएका छन । सर्वहारा वर्ग र सामाजिक व्रmान्तिकारी परिवर्तनको पक्षधर प्रगतिवादी साहित्यले समाजका आर्थिक वर्गहरूमा सङघर्ष भई समाज परिवर्तन अवश्य हुन्छ भन्ने धारणा राखेको हुन्छ । यसै प्रगतिवादको पृष्ठभूमिमा रचना गरिएका अक्षर कवितासङग्रहका कवितामा सामाजिक भेदभाव, थिचोमिचो र दमनको विरुद्ध चेतना निर्माण गर्दै समाज सुधारको चाहना प्रकट गरिएको छ । समाज परिवर्तनको आधार बनेका श्रमजीवी वर्गले श्रमको उचित मूल्य पाउन नसकेका, सर्वहारा वर्ग शोषण र उत्पीडनमा परेका, सर्वहारा वर्ग र पुँजीपति वर्गका बिचको सङघर्षमा सर्वहार वर्गको जित सुनिश्चित रहेको जस्ता विचार कविताको निष्कर्षका रूपमा आएका छन ।.
Related Results
मानुषी कविताको लैङ्गिक अध्ययन
मानुषी कविताको लैङ्गिक अध्ययन
प्रगतिवादी साहित्यकार पारिजातद्वारा रचित मानुषी कविता मूलतः लैङ्गिक समानताका दृष्टिले नारीवादी मान्यतामारचना भएको पाइन्छ । प्रस्तुत मानुषी कवितामा नेपाली समाजमा विद्यमान लैङ्गिक भे...
लेखनाथका कवितामा पूर्वीय दर्शनको पृष्ठभूमि र अन्तर्विकास
लेखनाथका कवितामा पूर्वीय दर्शनको पृष्ठभूमि र अन्तर्विकास
प्रस्तुत लेख लेखनाथ पौड्यालका कवितामा पूर्वीय दर्शनको पृष्ठभूमि र अन्तर्विकाससँग सम्बन्धित छ । विषयवस्तुअनुसार यस लेखको शीर्षक लेखनाथका कवितामा पूर्वीय दर्शनको पृष्ठभूमि र अन्तर्वि...
‘सूर्य–महिमा’ कवितामा अद्वैत वेदान्त दर्शन
‘सूर्य–महिमा’ कवितामा अद्वैत वेदान्त दर्शन
प्रस्तुत अनुसन्धानात्मक लेखमा लेखनाथ पौड्यालको ‘सूर्य–महिमा’ कवितामा प्रस्तुत अद्वैत वेदान्त दर्शनका मान्यताहरूको विश्लेषण गरिएको छ । यस कवितामा प्रस्तुत अद्वैत वेदान्त दर्शनका मान...
उत्तरवर्ती किराती कवितामा प्रतिरोधी चेतना
उत्तरवर्ती किराती कवितामा प्रतिरोधी चेतना
प्रस्तुत लेख प्रतिरोधी चेतनासम्बन्धी सैद्धान्तिक आधारमा केन्द्रित रही उत्तरवर्ती किराती कवितामा प्रतिरोधी चेतनाको अध्ययन र विश्लेषणमा आधारित रहेको छ । उत्तरवर्ती किराती कवितामा प्र...
प्रयोगात्मक प्रवृत्तिका आलोकमा फर्सीको जरा कविता Prayogatmak Prabritika Aalokma farsiko Jara Kabita
प्रयोगात्मक प्रवृत्तिका आलोकमा फर्सीको जरा कविता Prayogatmak Prabritika Aalokma farsiko Jara Kabita
प्रयोग पाश्चात्य जगत्मा जन्मिएर विकसित भएको एउटा साहित्यिक चिन्तन हो । नाटक, चित्रकला, कविता आदि क्षेत्रमा देखापरेको नवीन यो मान्यता पश्चिममा ‘वाद’ का रूपमा भने देखिएको पाईंदैन । प...
कम्लरी कवितामा अभिव्यञ्जित यथार्थ
कम्लरी कवितामा अभिव्यञ्जित यथार्थ
प्रस्तुत अध्ययन ‘कम्लरी’ कवितामा यथार्थवादी अभिव्यञ्जनामा केन्द्रित रहेको छ । ‘कम्लरी’ कवि शीला योगीद्वारा रचित यथार्थवादी कविता हो । यस कवितामा पश्चिममा बसोबास गर्ने आदिवासी थारू ...
‘धन–महिमा’ कवितामा प्रस्तुत वैदिक दर्शन {Vedic Philosophies in ‘Dhan-Mahima’}
‘धन–महिमा’ कवितामा प्रस्तुत वैदिक दर्शन {Vedic Philosophies in ‘Dhan-Mahima’}
प्रस्तुत अनुसन्धानात्मक लेखमा लेखनाथ पौड्यालको ‘धन–महिमा’ कवितामा प्रस्तुत वैदिक दर्शनका मूलभूत मान्यताहरूको विश्लेषण गरिएको छ । धनलाई सर्वस्व ठानेर यसकोे पछि लागी धन थुपारेर मानिस...
प्रिय मौनता कवितासङ्ग्रहका कवितामा लैङ्गिकता
प्रिय मौनता कवितासङ्ग्रहका कवितामा लैङ्गिकता
प्रस्तुत अध्ययन प्रिय मौनता कवितासङ्ग्रहका ‘सिल्भिया आफ्नै समाधिबाट’ र ‘नङ्गेली ब्लुज’ कवितामा लैङ्गिकताको अध्ययनमा केन्द्रित छ । ‘मौनता’ लाई स्त्रीलिङ्गी सम्बोधन बनाई प्रेमको उपास...