“Kumalık” Olgusunun İlk Eş ve Kuma Üzerinden Yankısı

İslâmiyet’ten önce Türklerde ailenin meydana gelmesi, toplumsal bir görev olan evlilik yoluyla gerçekleşmekte olup bekârlık ayıp sayılırdı. Bu dönemlerde genelde evlilik tipi tek eşli evlilik olup çok eşli evliliğe ender rastlanmakta ve bu daha çok yöneticiler arasında görülmekteydi. Devlet yöneticisi olan kağanlar birden fazla evlilik yapar, kağanların bu evliliklerinden olan hanımlarından ilki baş hatun olarak görülürdü. İkinci sırada bir eş konumunda olan kuma ise gerçek kadından oldukça farklıydı. Kumanın aileye katılması bir eş gibi değil hatunun kız kardeşi tarzında olmuş, kumaların çocukları babalarının servetinden pay alamamışlardır. Eski Türk toplumlarından başlayarak günümüze kadar süregelen “kumalık” olgusunun günümüzde gerek toplumsal çekincelerden gerekse durumun yarattığı psikolojik etkiler nedeniyle eskilere nazaran azaldığını görmekteyiz. Kumalığın nedenleri arasında; ekonomik nedenler, sahipsizlik, çaresizlik, fakirlik, çok nüfusa sahip olma, erkek çocuk isteğindeki vazgeçilmez arzular ve ailedeki çalışan sayısının artırılması gibi nedenler sıralanabilmektedir. Bu nedenlerin yarattığı sonuçların kişiler üzerindeki etkileri tarafımızca çalışılmaya değer görülmüştür. Saha çalışmasına dayalı hazırladığımız çalışmamızda kumaya ve ilk eşe sorulacak çeşitli sorularla kişilerin ruh halleri, evliliğe bakışları, kendi değerlerini sorgulama, toplumdaki yer ve statüleri, aile içinde gördüğü değer ve bunların psikolojilerine yansımaları tespit edilecek “kuma” kavramı kadınların gözünden değerlendirilecektir.