Javascript must be enabled to continue!

ЎЗБЕК ТИЛИНИ ИККИНЧИ ТИЛ СИФАТИДА ЎҚИТИШДА ЎҚУВ-БИЛУВ МАТЕРИАЛЛАРИНИ КОНЦЕНТРЛАР АСОСИДА ТАРКИБЛАШ ВА УЛАР БИЛАН БОСҚИЧЛИ КЕТМА-КЕТЛИКДА ИШЛАШНИНГ ДИДАКТИК ЖИҲАТЛАРИ

Бугунги кунда республикамизда яшовчи турли миллатлар вакилларининг давлат тилини ўрганиши жамиятимизда муҳим ижтимоий талаблардан бирига айланди. Бу республикамизда ўзбек тили таълимини такомиллаштиришнинг янги концептуал ёндашувлари ва тамойилларини белгилаб олиш, таълим самарадорлигини оширишнинг энг илғор методларини аниқлаш ва улардан унумли фойдаланиш масаласини кун тартибига қўймоқда. Таълим бошқа тилларда олиб бориладиган мактаблар ва гуруҳларда ўзбек тилини ўқитишдан асосий мақсад таълим олувчиларнинг нутқини шакллантириш, яъни ўзбек тилида айтилаётган сўзлар ва гапларни тинглаб тушуниш ҳамда сўзлай олишга ўргатишдан иборат. Бунинг учун билимларни тақдим этишнинг ихчам, компакт моделларини яратиш, ўқув-билув материалларини замонавий технологиялардан фойдаланган ҳолда ўқувчилар онгига осон ва пухта сингдириш механизмини ишлаб чиқиш керак бўлади. Шундай янги концептуал ёндашувлардан бири бугунги кунда таълим бошқа тилларда олиб бориладиган мактаблар учун яратилаётган модернизациялашган “Ўзбек тили” дарсликларида ўқув-билув материалларини нутқ мавзуси — грамматик маълумот — адабий ўқиш концентрларига жамлаб бериш орқали оғзаки ва ёзма нутқни шакллантиришга йўналтиришдан иборат. Бу ўзбек тилини ўқитиш жараёнида ўқув-билув топшириқларининг таркибланиши ва бажарилишида босқичли кетма-кетликка алоҳида эътибор қаратишни тақозо этади. Педагогик таълим соҳасида янги авлод дарсликларини яратишда ўқув-билув материалларини концентрлар асосида таркиблашнинг дидактик параметрлари борасида айрим тадқиқот ишлари олиб борилаётган бўлса-да, айнан ўзбек тилини иккинчи тил сифатида ўқитиш методикасида бу масала алоҳида татқиқот объекти сифатида ўрганилгани йўқ. Мазкур мақолада таълим бошқа тилларда олиб бориладиган мактаблар учун “Ўзбек тили” дарсликларида тақдим қилинаётган ўқув-билув материалларини концентрлар асосида таркиблаш ва улар билан босқичли кетма-кетликда ишлашнинг дидактик жиҳатлари баён этилди.

Uzbek State World Languages University

Khadicha MUKHIDDINOVA

Foreign Languages in Uzbekistan

2020

Title: ЎЗБЕК ТИЛИНИ ИККИНЧИ ТИЛ СИФАТИДА ЎҚИТИШДА ЎҚУВ-БИЛУВ МАТЕРИАЛЛАРИНИ КОНЦЕНТРЛАР АСОСИДА ТАРКИБЛАШ ВА УЛАР БИЛАН БОСҚИЧЛИ КЕТМА-КЕТЛИКДА ИШЛАШНИНГ ДИДАКТИК ЖИҲАТЛАРИ

Description:

Бугунги кунда республикамизда яшовчи турли миллатлар вакилларининг давлат тилини ўрганиши жамиятимизда муҳим ижтимоий талаблардан бирига айланди.

Бу республикамизда ўзбек тили таълимини такомиллаштиришнинг янги концептуал ёндашувлари ва тамойилларини белгилаб олиш, таълим самарадорлигини оширишнинг энг илғор методларини аниқлаш ва улардан унумли фойдаланиш масаласини кун тартибига қўймоқда.

Таълим бошқа тилларда олиб бориладиган мактаблар ва гуруҳларда ўзбек тилини ўқитишдан асосий мақсад таълим олувчиларнинг нутқини шакллантириш, яъни ўзбек тилида айтилаётган сўзлар ва гапларни тинглаб тушуниш ҳамда сўзлай олишга ўргатишдан иборат.

Бунинг учун билимларни тақдим этишнинг ихчам, компакт моделларини яратиш, ўқув-билув материалларини замонавий технологиялардан фойдаланган ҳолда ўқувчилар онгига осон ва пухта сингдириш механизмини ишлаб чиқиш керак бўлади.

Шундай янги концептуал ёндашувлардан бири бугунги кунда таълим бошқа тилларда олиб бориладиган мактаблар учун яратилаётган модернизациялашган “Ўзбек тили” дарсликларида ўқув-билув материалларини нутқ мавзуси — грамматик маълумот — адабий ўқиш концентрларига жамлаб бериш орқали оғзаки ва ёзма нутқни шакллантиришга йўналтиришдан иборат.

Бу ўзбек тилини ўқитиш жараёнида ўқув-билув топшириқларининг таркибланиши ва бажарилишида босқичли кетма-кетликка алоҳида эътибор қаратишни тақозо этади.

Педагогик таълим соҳасида янги авлод дарсликларини яратишда ўқув-билув материалларини концентрлар асосида таркиблашнинг дидактик параметрлари борасида айрим тадқиқот ишлари олиб борилаётган бўлса-да, айнан ўзбек тилини иккинчи тил сифатида ўқитиш методикасида бу масала алоҳида татқиқот объекти сифатида ўрганилгани йўқ.

Мазкур мақолада таълим бошқа тилларда олиб бориладиган мактаблар учун “Ўзбек тили” дарсликларида тақдим қилинаётган ўқув-билув материалларини концентрлар асосида таркиблаш ва улар билан босқичли кетма-кетликда ишлашнинг дидактик жиҳатлари баён этилди.

Back

Мақолада таълим ўзга тилларда олиб бориладиган мактаблар ўқувчилари ва русийзабон гуруҳлар талабаларининг ўзбек тилида гапириш кўникмаларини ривожлантиришдаги айрим муаммолар ҳақ...

ЭРТАКЛАР ТИПОЛОГИК КАТАЛОГИНИ ЯРАТИШ МАСАЛАРИГА ОИД

Ушбу мақолада “Ўзбек сеҳрли эртаклари типологик каталоги”ни яратиш жараёнлари ҳақида сўз боради. Мазкур каталогни яратишда мингдан ортиқ ўзбек сеҳрли эртаклари ўрганилди ва 145 ти...

ХХ АСР ИККИНЧИ ЯРМИ ЎЗБЕК ШЕЪРИЯТИДА МУХАММАСЛАР ВА УЛАРНИНГ ВАЗН ХУСУСИЯТЛАРИ

Мазкур мақолада ХХ аср иккинчи ярми ўзбек адабиётида яратилган мухаммаслар таҳлил қилинган. Бу давр шоирлари Ҳабибий, Собир Абдулла ва Чустийнинг мустақил ва тахмис мухаммаслари ўр...

АЛИШЕР НАВОИЙ ДАВРИДАГИ ШАРҚИЙ ВА ҒАРБИЙ ТУРКИЙ ТИЛЛАР

Мақолада Алишер Навоий яшаган давр адабий муҳитида қўлланган туркий тилларнинг таснифи ҳақида сўз боради. Бугун ўзбек халқининг бой маданий меросини ўрганишга катта эътибор қаратил...

АЛИШЕР НАВОИЙ МАКТУБЛАРИНИНГ ДИДАКТИК АҲАМИЯТИ

Мақолада Алишер Навоий ижодида дидактик ғояларнинг ўрни ва аҳамияти шоирнинг форсий мактуби мисолида таҳлил қилинган. Шоирнинг назмий ва насрий асарларида акс этган дидактик қарашл...

ХХ АСР ИККИНЧИ ЯРМИ ЎЗБЕК ШЕЪРИЯТИДА МУСТАЗОД ЖАНРИ

Шеърий асар вазнини белгиловчи асосий омиллардан бири, бу — лирик жанрдир. Ижодкор муайян асари учун вазн танлар экан, унинг қайси жанрда яратилишини ҳам назарда тутади, чунки ҳар ...

Ҳунармандчиликда рамзлар: семантик-семиотик таҳлил (Ўзбекистоннинг жанубий ҳудудлари мисолида)

Ҳунармандчилик семантикасида ҳар қандай тасвир, ранг ва безак маълум бир маънога эга бўлиб, уларда кишиларнинг маънавий, диний ва руҳий қарашлари, табиат ҳодисалари ҳақидаги кенг д...

ХИВА ХОНЛИГИ ДАВРИДА МАТЕМАТИК БИЛИМЛАР

Мазкур мақолада Хива хонлиги даврида мавжуд бўлган математик билимлар даражаси тарихий манбалар, қўлёзмалар ва амалий ҳаёт билан боғлиқ маълумотлар асосида таҳлил қилинади. Тадқиқо...

Email:
Password:

Email:

Related Results