گرفتی ژماره‌ (Dyscalculia) لای قوتابیانی بازنه‌ی یه‌كه‌م له‌ قوتابخانه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی شاری چه‌مچه‌ماڵ

ئامانجی ئەم توێژینەوەیە بۆ لێکۆڵینەوەیه‌ لە دیسكالكولیا  له‌ نێوان خوێندکارانی بازنه‌ی یەکەم لە قوتابخانە سەرەتاییەکاندا لە ڕووی ڕەگەز، ته‌مه‌ن، و پۆل و قوتابخانەوه‌. كێشه‌ی ژماره‌ یان دیسکالکولیا تێکچوونێکی تایبەتی فێربوونه‌و بەربەستێکە لە بیرکاریدا،ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ قوتابیانی بازنه‌ی یه‌كه‌می‌ ‌ پۆلەکانی یەکەم و دووەم و سێیەم لەخۆ دەگرێت له‌ پارێزگای سلێمانی. دیارترین نیشانه‌كانی كێشه‌ی ژماره‌: به‌ زەحمەتی تێگەیشتن لە وشەکانی "لێكدان"، "کۆکردنەوە"، کێشە لە ژماردن، حەز نەکردن بە ژمێریاری و خەمڵاندن و هەستکردنێکی زۆر خراپ لە چەمک و یاسا و شیكاری‌ بیرکاری له‌ خۆده‌گرێت، هه‌روه‌ها گرنگترین ئه‌و تیۆریانه‌ی له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا خراونه‌ته‌ڕوو ئه‌مانه‌ن: تیۆری بوونیادنانی مەعریفی بیاجه‌، تیۆری گەشەپێدانی مەعریفی، مۆدێلی سێ کۆد و مۆدێلی سیستەمی پرۆسێسی ژمارە كه‌ هه‌موو ئه‌م تیۆریانه‌ یارمه‌تی باش تێگه‌یشتنی ئێمه‌ ده‌ده‌ن تا زیاتر له‌ كێشه‌ی ژماره‌ تێبگه‌ین. جگه‌ له‌مه‌ش توێژینه‌وه‌كانی پێشوو ئه‌وه‌ ده‌خه‌نه‌ڕوو كه‌ هه‌ندێك هۆكاری ژینگه‌یی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ده‌ررونی و په‌روه‌رده‌یی و بۆماوه‌یی ده‌بنه‌ هۆی ئه‌م دیارده‌یه‌. توێژه‌‌ران ‌ سوودیان له‌ ڕاپرسی پێشوه‌خته‌ بینیوه‌و وه‌ریانگێراوه بۆ زمانی كوردی كه‌ له (‌22) بڕگه‌ پێك هاتووه‌، هه‌رورها دوای وه‌رگرتنی بۆچوونی شاره‌زایان، (102) قوتابی له‌ دیدی مامۆستایه‌نه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌. به‌ سوود بینین له‌ پرۆسه‌ی ئاماری (SPSS- 26) شیكاری داتاكان كراون. ده‌رئه‌نجام:  ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ ڕاستگۆیی و جێگیری زۆرباشی  هه‌یه‌، وه‌ ئه‌وه‌  خراوه‌ته‌ڕوو كه‌ ڕێژه‌ی كێشه‌ی ژماره‌ له‌ نێو كچاندا زیاتره‌ وه‌ك له‌ كوڕان و له‌ قوتابخانه‌ حكومیه‌كاندا به‌ تایبه‌ت له‌ نێو قوتابیانی پۆلی دووه‌م زیاتر بڵاوه وه‌ك له‌ قوتابخانه‌ ئه‌هلیه‌كان‌. بۆیه‌ له‌ ئه‌نجامی هه‌ندێك كه‌م و كورتی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌، توێژه‌ران هه‌ندێك پێشنیاریان بۆ توێژینه‌وه‌كان داهاتوو خستۆته‌ڕوو له‌ گرنگترینیان: ته‌نها پشت به‌ دیدی مامۆستا نه‌به‌سترێت، به‌ڵكوئه‌نجامدانی تێست و پێوانه‌كردنی زیاتر ڕووبه‌ڕوو له‌گه‌ڵ له‌ قوتابیاندا گرنگه‌ بۆ زانینی گرفتی ژماره‌ لای قوتابیان به‌ شێوه‌یه‌كی وردتر و  به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نجامی باشتر.