Örgütsel Davranışta İkilik: Karşıt Kavramların Gerilim ve Etkileşimi – Cilt 1

Örgütler, çoğu zaman yönetim literatüründe olduğu gibi düzenli, rasyonel ve tutarlı sistemler olarak tanımlansa da gerçekte birbirine karşıt eğilimlerin, değerlerin ve davranış şekillerinin eş zamanlı olarak var olduğu karmaşık sosyal yapılardır. Liderlik şekilleri, işgören davranışları, kurumsal kültürler ve yönetim tarzları çoğu zaman tek yönlü doğrusal süreçler halinde değil; aksine karşıt kavramların oluşturduğu dinamik gerilimler ve etkileşimler içinde anlam bulmaktadır. Bu sebeple örgütsel davranış alanındaki pek çok olgu sadece “iyi–kötü”, “doğru–yanlış” ya da “etkili–etkisiz” gibi normatif karşıtlıklar üzerinden tanımlanamaz. Bu olguların aynı örgütsel bağlam içinde nasıl birlikte var olabildiğini anlamak gerekmektedir. “Örgütsel Davranışta İkilik: Karşıt Kavramların Gerilim ve Etkileşimi” başlıklı bu editörlü kitap, örgütsel davranış yazınında sıklıkla birbirinin alternatifi olarak ele alınan kavram çiftlerini, ikilik, paradoks, etkileşim ve gerilim perspektifi çerçevesinde yeniden düşünmeyi amaçlamaktadır. Bu yaklaşım, örgütsel olguların tek yönlü neden–sonuç ilişkileriyle açıklanamayacağını; aksine çoğu zaman birbirine zıt gibi görünen kavramların aynı örgütte, aynı zamanda ve hatta aynı aktör davranışında birlikte var olabildiğini savunmaktadır. Serinin ilk kitabı, örgütsel davranışın ana konularından bazılarını oluşturan liderlik, işgören davranışları, örgütsel iklim ve psikolojik süreçler bağlamındaki önemli kavram ikiliklerini ele almaktadır. Bu kapsamda gelişim odaklı koçluk ile kontrol odaklı rehberlik, hiyerarşik mobbing ile tersine mobbing, örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgüt karşıtı davranışlar, etik liderlik ile toksik liderlik, örgütsel sessizlik ile örgütsel seslilik, gönüllü katılım ile zorunlu katılım, reaktif yönetim ile proaktif yönetim, işe adanmışlık ile tükenmişlik gibi pek çok kavram çifti farklı kuramsal perspektifler ışığında tartışılmaktadır. Ayrıca örgütsel güven ve korku iklimi, pozitif ve toksik örgüt kültürü, psikolojik sermaye ile öğrenilmiş çaresizlik ve örgütsel özdeşleşme ile yabancılaşma gibi örgütsel yaşamın önemli psikososyal yönleri de bu kapsamda ele alınmaktadır. Bu kitapta yer alan bölümler, ele aldıkları kavram çiftlerini sadece karşılaştırmakla yetinmemekte; bu kavramların hangi örgütsel şartlarda ortaya çıktığını, birbirlerini nasıl beslediklerini ve tetiklediklerini, nasıl dönüşebildiklerini ve örgütsel sonuçlarını analiz etmektedir. Böylece okuyucuya örgütsel davranış olgularını daha bütüncül, bağlamsal ve eleştirel bir perspektiften değerlendirme imkânı sunulmaktadır. Alanında yetkin akademisyenlerin katkılarıyla hazırlanan bu çalışma, örgütsel davranış alanındaki araştırmacılara, lisansüstü öğrencilere ve yönetim uygulayıcılarına kavramsal bir düşünme çerçevesi sunmayı amaçlamaktadır. Bu özelliğiyle kitap, örgütsel davranış yazınındaki karşıt kavramların birlikte ele alınmasına yönelik yeni bir tartışma zemini oluşturmayı hedeflemektedir.