Si Jose Rizal sa Paglingon sa Maningning na Nakaraan ng Pilipinas

Lingid sa kaalaman ng marami, nag-anotasyon si Jose Rizal sa “Sucesos de las Islas Filipinas” ni Antonio Morga na resulta ng kaniyang pananaliksik tungkol sa sinaunang kasaysayan ng Pilipinas. Layunin ng papel na ito na ipakita ang kahalagahan ng anotasyon ni Rizal sa pagbubuo ng pagpapanahong pangkasaysayan ng Pilipinas noong ika-19 dantaon. Bagama’t mas tinatalakay ang mga nobelang Noli Me Tangere at El Filibusterismo, kakikitaan ang ‘Sucesos’ ng kahalagahan pagdating sa usaping kaisipan tungkol sa kolonyalismo noong ika-16 at ika-19 dantaon. Nang sinakop ang Pilipinas noong ika-16 dantaon, ginamit ng mga Español ang sinaunang kulturang Pilipino bilang mabigat na kadahilanan sa pagpapatupad ng kolonyalismo. Tiningnan ang sinaunang kultura bilang masama at dapat baguhin upang maabot ng mga Pilipino ang sibilisadong buhay. Ngunit nang nagbago ang pananaw ng mga Español sa kolonyalismo noong ika-19 dantaon, nagkaroon nang pagkakataon na ipakita at iangat ni Rizal, sa tulong ng akda ni Morga, ang mga sinaunang Pilipino bilang maunlad at marangal na lahi na binansot at sinamantala ng mga Español. Sa anotasyon ni Rizal kay Morga, mabubuo ang pagpapanahon pangkasaysayan ni Rizal na nagpapakita ng isang maningning na nakaraan na naudlot dahil sa kolonyalismo na siyang dapat nang tapusin upang makamit ng mga Pilipino ang kaunlarang ipinagkait sa kanila.