ANKARA ANADOLU MEDENİYETLERİ MÜZESİ’NDEKİ ZENGÎ ATABEGİ NÂSIREDDİN MAHMUD DÖNEMİ’NE AİT ALTIN SİKKE ÖRNEKLERİ

Zengî Atabegleri, Halep ve Musul merkez olmak üzere, el-Cezire, Doğu Anadolu ve Suriye’de (H.520-631/M.1127-1233) hüküm sürmüşlerdir. Kurucuları Aksungur’un oğlu İmâdeddin Zengî (h.520-541/m.1127-1146)’dir. Aksungur, Sultan Alp Arslan zamanında Büyük Selçuklu Devleti’nin hizmetinde bulunmuş ve Sultan Melikşah tarafından h.479/m.1086 yılında Halep valisi tayin edilmiştir. İmâdeddin, babası Aksungur’un ölümü üzerine Musul’a götürülmüş ve genç yaşta birçok savaşa katılarak tecrübe kazanmıştır. İmâdeddin Zengî’den ( h.520-541/m.1127-1146) sonra Musul Atabegi I. Seyfeddin Gâzi ile kuruluşu tamamlanan Zengîler, tarih sahnesinde önemli bir yer tutmuştur. Zengîlerin Musul kolunun son Atabegi olan Nâsıreddin Mahmud (h.616-630 /m.1219-1233), kardeşi II. Nureddin Arslanşah’ın (h. 615-616/m.1218--1219) ölümü üzerine Atabeg olmuştur. Müzelerimizde Nâsıreddin Mahmud dönemi altın dinarlarına çok az rastlanması ve bilimsel çalışmaların sınırlı olması çalışmamızın önemini arttırmıştır. Yaptığımız araştırmada, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi İslâmi sikke koleksiyonunda bulunan tüm Zengî Atabegliği sikkeleri incelenmiştir ve Zengîlerin Musul Atabegi Nâsıreddin Mahmud (h.616-630/m.1219-1233) dönemine ait 11 adet altın dinara rastlanmıştır. Altın dinarların üzerlerinde yer alan yazıtlar çevrildikten sonra ağırlık, ölçü (çap), incelemeleri yapılmıştır. Nâsıreddin Mahmud Dönemi (h.616-630/m.1219-1233) altın sikkelerinin figürsüz tasarımlarında Kur’an-ı Kerîm ayetlerine yer verildiğini görmekteyiz. Musul Atabegi Nâsıreddin Mahmud sikkelerinde Atabegin unvanı ile birlikte dönemin Abbâsi halifesinin adı ve unvanı ile tâbi oldukları Eyyubi Sultanının adı yer almaktadır