ATATÜRK DÖNEMİ ELÇİLERİNDEN ALİ HAYDAR AKTAY VE TÜRKİYE-YUGOSLAVYA İLİŞKİLERİNDEKİ ROLÜ

Devletlerin uluslararası ilişkilerini düzenleyen diplomasi, bu bağlamda barış ve düzeninin korunmasında önemli bir vasıtadır. Diplomasi uygulandığı dönemin şartlarına göre şekillense de her dönem için savaş ve barış ortamlarında etkin bir rol oynamıştır. Bir devletin diplomasi, temsil, müzakere ve iletişimini sağlayan ve devletin yürütme erkinin önemli bir unsurunu oluşturan diplomatlar da bu görevlerinin yanı sıra görevlendirildikleri ülkedeki iç ve dış gelişmelere ait tahlil ve değerlendirmelerde de bulunan kişiler olmuşlardır. Atatürk Döneminde de iç ve dış sorunların müzakeresinde ve çözümünde diplomasiye büyük önem verilmiş ve bu dönem dış politikasının temel ilkelerine; gerçekçilik, bağımsızlık, barışçılık, güvenlik politikası ve ittifaklar sistemi, batıcılık, akılcılık anlayışı hâkim olmuş ve bu anlayışı özümseyen diplomatlardan bir tanesi de Türkiye’nin Belgrat Elçisi Ali Haydar Aktay olmuştur. Aktay, görev yaptığı 1929-1939 yılları arasındaki on yıllık süreçte gerek faaliyetleri ve gerekse de Türkiye’ye sunduğu önemli verilerle, dönemin Türk-Yugoslav ilişkilerinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Belgrat’taki görevi sonrası 1939 yılında Moskova’ya tayin edilen Aktay, 1942 yılında geçirdiği kalp krizi nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi metodu uygulanarak ve dönemin basını, arşiv belgeleri, resmi yayınlar ile telif ve tetkik eserler kullanılarak hazırlanan bu makale ile Aktay’ın Belgrat Büyükelçiliği dönemi faaliyetleri ve bu kapsamda dönemin Türk-Yugoslav ilişkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır.