Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Çevre Kalitesi İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Araştırma

Doğrudan yabancı yatırımlar, tasarruf ve sermaye birimi yetersizliği olan ülkelerde ekonomik sürdürebilirliğin sağlanması amacıyla arzu edilen bir yatırım türüdür. Bu yatırımların ülkeye girişi ile birlikte sermaye birikimi, beşerî sermaye, teknoloji transferi gibi hususlarda olumlu etkisi hızlı bir sürede görülür. Bunun yanı sıra özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler tarafından doğrudan yabancı yatırımların, çevre üzerinde olumsuz etkileri çoğu zaman göz ardı edilir. Literatürde doğrudan yabancı yatırımların çevre kirliliği üzerindeki etkilerinin yönü üzerine çeşitli hipotezler ortaya konulmuştur. Bu hipotezler “Kirlilik Sığınağı Hipotezi” ve “Kirlilik Halesi Hipotezi”dir. Çalışmada Türkiye’nin 1995-2022 döneminde kirlilik sığınağı hipotezinin geçerli olup-olmadığının test edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada incelenen değişkenler, doğrudan yabancı yatırımlar, kişi başına gelir, ekolojik ayak izidir. Değişkenler arasındaki ilişkinin yönü ARDL Sınır Testi Yöntemi ile araştırılmıştır. Çalışmada değişkenler arasında uzun dönemli ve pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bir başka ifade ile; Analiz sonuçlarına göre, doğrudan yabancı yatırımların GSYİH içindeki payının artması, ekolojik ayak izi endeks verilerini pozitif etkilemektedir. Bu sonuçlar Türkiye’de kirlilik sığınağı hipotezinin geçerli olduğunu ispatlamaktadır. Çalışmadan elde edilen bulgular neticesinde; devletin çevre kirliliği yaratan unsurlar üzerinde denetim mekanizmasını daha da güçlendirmesi önerilebilir. Ayrıca, tüketici ile üreticilerin farkındalık düzeyinin artırılmasına yönelik politikalar oluşturulması tavsiye edilebilir.