THE ECONOMICAL IMPACT OF FOREIGN DIRECT INVESTMENTS AND ‘THE FOREIGN DIRECT INVESTMENTS IN TURKEY’

Sermayenin küreselleşmesi ile birlikte, bir firmanın ülkesinin sınırları dışında üretim yapması veya ülkesi dışındaki topraklarda üretim tesisi satın alması gibi fikirler uygulanabilirlik açısından git gide ivme kazanmıştır. Özellikle gelişmiş ülkelerdeki firmalar tarafından gelişme yolundaki ülkelere doğru, doğrudan yabancı yatırımların akışının son yıllarda hızlanması da şirketlerin gelirlerini maksimize etme fikriyle ile ilgilidir. Gelişmekte olan ülkelerde ekonomik kalkınma sürecindeki en önemli engellerinden birisi, ülke içindeki tasarrufların az olmasından dolayı birikimlerin yetersizliğidir. Özellikle az gelişmiş ülkelerde milli gelirin düşük olması, devletin yatırım politikalarının azalmasına yol açar. Ödemeler bilançosundaki açıklar, işsizlik gibi durumlar karşısında doğrudan yabancı sermayenin önemi daha da arttırmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar genelde çok uluslu şirketler aracılığı ile yürütülür. Birden fazla ülkede faaliyet yürüten şirketlerin bir kaçını; Wal –Mart Stores(perakende sektörü ), Shell (petrol sektörü ), Exxon Mobil(petrol sektörü) , BP(petrol sektörü ), Toyota Motor (motorlu taşıtlar ), Sinopec (petrol ve kimya ) olarak sayabiliriz. Bu gibi firmaların toplam satışları birçok devletin ihracatından fazla olup, uluslararası finans piyasasını da bu şirketler yönlendirir. Doğrudan yabancı sermayenin dünyada yaygınlaşması 1950’lere rastlasa da ülkemize ciddi anlamda 2000 yılından sonra doğrudan yabancı sermaye gelmeye başlayarak, 2001 krizinde birçok banka yabancılar tarafından satın alınmış, gelen yatırımlar da telekomünikasyon başta olmak üzere özelleştirmeler yoluyla, şirketlerin birleşmeleri ve gayrimenkul satın alımı gibi alanlarda yoğunlaşmıştır. 2018 sonu itibariyle, dünyadaki doğrudan yabancı sermayenin ancak %1 ‘ine isabet eden kısmı ülkemizde yatırım yaptığı göz önünde bulundurulursa, son 10 yıldır doğrudan yabancı yatırımcı sayısında artış olsa da gelen sermaye ile karşılaştırıldığında birçok doğrudan yabancı yatırım çeken ülkenin gerisinde kaldığımız çalışmadaki tablolardan anlaşılacaktır.