YÜKSƏK TEZLİKLİ CƏRƏYANIN TƏTBİQİ İLƏ DİŞLİ ÇARXLARIN MÖHKƏMLİYİNİN ARTIRILMA ŞƏRTLƏRİNİN TƏTQİQİ

Məqalədə yüksək tezlikli elektrik cərəryanının tətbiqi ilə detalların möhkəmliyinin artırılması məsələsi bugünkü günün ən prioritet və aktual məsələlərindən biri olmuşdur ki, hissələrin yeyilməyə-davamlılığının təminatı, ilkin olaraq onlarda nisbətən iqtisadi baxımdan səmərəli üsullarla əldə olunan materialların tətbiqi ilə həyata keçirilir ki, bu da məsələnin konstruktiv həllində öz əksini tapır. Belə ki, dişli çarx səthlərinin gərgin vəziyyətləri ilə əlaqədar olaraq, səth təbəqəsində tətbiq olunan materiala yüksək tələblər qoyulur ki, bu halda maşın mexanizmlərinin əsas ötürücü hissələrindən biri də dişli çarxlar cütlüyüdür, bu cütlüyün işləməsi yəni kinematik hərəkəti ağır və gərgin iş şəraiti yaradır, bu dişli çarx cütlüyünün işçi səthlərinin tez yeyilməsinə, yeyilmə intensivliyinin artmasına işçi zona da yəni təmas zonasında tempraturun artmasına və bunun nəticəsində təmas səthlərində mexaniki gərginliyin yaranmasına səbəb olur. Eyni zamanda yaranmış gərginlik nəticəsində dişli çarxların işçi səthlərinin yeyilmə intensivliyinin artması dişlərin ovulmasına və nəhayət yüksək kinematik hərəkət nəticəsində qırılmasına gətirib çıxarır. Yaranmış bu işçi səthlərdə gərginliyin aradan qaldırılması, dişli çarx cütlüyünün kinematik hərəkətini keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün yüksək tezlikli elektrik cərəyanını tətbiq etməklə, dişli çarx cütlüyünün təmas səthləri möhkəmləndirməyə ehtiyac duyulur. Bu nöqteyi nəzərdən yüksək tezlikli cərəyandan istifadə etməklə səthlər termiki emala uğradılır ki, bu da dişli çarx cütlərinin işçi səthlərində səth təbəqəsinin fiziki-mexaniki xüsusiyyətlərinin müsbət dəyişməsinə eyni zamanda səthdə baş verə biləcək çatların,ovuntuların, qırıntıların yaranmasının qarşısını almaqla səthin davamlılığını və möhkəmliyinin artırılmasına gətirib çıxarmaqla maşın mexanizmlərinin ayrı ayrı hissələrinin uzunömürlülüyünü artırır və sürətlər qutusunun keyfiyyət göstəricilərinə birbaşa təsir edir. Açar sözlər: Yüksək tezlikli cərəyan, dişli çarx cütlüyü, yeyilmə intensivliyi, davamlılığın artırılması, termiki emal.