Kimya Tarihi Nasıl Çalışılmalıdır? Metodolojik Yaklaşımla “Deneysel Kimya Tarihçiliği”

Evrenin anlaşılmasında vazgeçilmez bir yeri olan, etkin ve sürekli gelişen bilimlerden biridir kimya. İnsan aklının atomu düşünebilmesi ve dahası onu parçalayabileceğini düşlemesi, insan düşüncesinde bir devrimdir. Dahası tüm var oluş atomlardan meydana gelirken, tüm bu çeşitliliği açıklamak da yine kimyacılara düşmüştür. Atomların farklı düzenlerde bağlanması ve kimyasal bağlar da kimyacıların bu değişik düşünme biçimlerinin bir sonucuydu. Kapsamlı literatürü ve zengin simgeciliğiyle simyanın çekici temel düşüncelerine ulaşmak ve kuramlarını ve varsayımlarını eleştirel bir gözle yeniden ele almak kimyacıların yüzyıllarını almıştır. Böyle bir bilimin tarihini çalışırken, bu farklı düşünme biçimini anlamak için ne tür çalışma yöntemlerine ihtiyacımız var? Bu alanda yeni metodolojilere ihtiyaç var mıdır? Bu çalışmada amacımız, bu sorular çerçevesinde tecrübi bir bilim olan kimyanın tarihinin de tecrübi bir yaklaşımla ele alınmasının, kimya tarihi çalışmalarındaki olası katkılarını araştırmaktır. Eski deneyleri yeniden yapmak (reenactment), kimya tarihçisine geçmişin bilimsel düşüncesine “dokunma” fırsatı verir. Bu, “deneysel bilim tarihçiliği” dediğimiz özel bir yaklaşımın parçasıdır. Çünkü kimya, ancak deneyle doğrulanarak anlaşılabilen bir bilimdir. Bu sebeple kimya tarihçileri için deney, bir araç değil, bilimsel düşüncenin varlık biçimidir. Disiplinin geçmişi, deneysel yöntemlerin insanın doğayı anlama biçimlerini nasıl dönüştürdüğünü ortaya koyar. Bu nedenle deneysel yöntemin temel düzeyde kullanımının, kimya tarihçisinin de çalışma yöntemlerinden biri olması bu makalenin tartışacağı önemli konulardandır.