İsmail Hikmet Ertaylan’ın edebiyat tarihi kitaplarında yöntem

Türk edebiyatı tarihine ve bu hususta yapılan çeşitli çalışmalara bakıldığında genele hâkim olan bir edebiyat tarihçiliği usulünden bahsedilemeyeceği görülür. Edebiyat tarihi araştırmacıları tercihlerine göre çalışmalarını şekillendirmiş kimi zaman bu tercihe bağlı olarak edebiyat tarihçiliğinde bir temel olan objektiflikten dahi uzaklaşabilmişlerdir. Kapsam ve yöntem açısından çeşitlilik gösteren Türk edebiyat tarihçiliğinin usulü henüz oluşturulamamıştır denebilir. Ayrıca edebiyat tarihi yazımında tek kalemin mi yoksa çeşitli kalemlerden çıkan ortak bir çalışmanın mı daha yerinde olacağı da ayrı bir tartışma konusudur. Edebiyat tarihi, edebiyat biliminin önemli unsurlarından biridir. İsmail Hikmet Ertaylan (1889-1967) da bu alanı oldukça önemsemiş ve kısa sürede edebiyat tarihi alanında eserler oluşturmuştur. Edebiyat sahasında Düşünce (1918-1922) isimli bir dergi çıkarmanın yanı sıra yine çeşitli gazetelerde yazılar yazan ve eserler veren Ertaylan’ın eğitimi ve kuvvetli edebiyat bilgisi onun edebiyat tarihi alanında söz söylemesine ve Türk edebiyatının gelişiminde etkin bir role sahip olmasına öncülük etmiştir. 1925’te yazdığı dört ciltlik Türk Edebiyatı Tarihi ve 1928’te tamamladığı iki ciltlik Azerbaycan Edebiyatı Tarihi onun çalışmalarının en önemlilerindendir. Çalışmamızda İsmail Hikmet Ertaylan’ın bu eserleri çerçevesinde edebiyat tarihinin rolü, edebiyat tarihinin merkezi ve sınırları, edebiyat tarihçiliğinde devirler, edebiyat tarihinde edebî türler, edebiyat tarihinde dil kullanımı ve dile bakış açısı ile söz konusu edebiyat tarihi eserlerinde kaynak gösterimi incelenecektir. Böylelikle Ertaylan’ın edebiyat tarihlerinde kullandığı yöntem saptanmaya çalışılacak ve bu bağlamda onun edebiyat tarihçiliğinde bir tespite varılacaktır.