Ders Kitaplarında Osmanlı Tarihi Öğretimine Bir Örnek: Türkiye’de Okutulan Sosyal Bilgiler 7. Sınıf Ders Kitabı ile Kuzey Makedonya’da Okutulan Tarih 7. Sınıf Ders Kitabındaki Osmanlı Tarihi Konularının Karşılaştırılması

Ders kitapları analizleri, toplumların geçmişten günümüze bilgiyi nasıl aktardıklarını gösterirken diğer toplumlara yönelik duygu ve düşüncelerini de ortaya koyabilmektedir. Bu bağlamda ders kitapları, çocukların kronolojik bir yaklaşımla tarihi anlama ve geçmişle bir bağ kurmalarında mühim etkiye sahiptir. Böylelikle bu çalışmanın amacı, Türkiye’de okutulan 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı ve Kuzey Makedonya’da okutulan 7. sınıf Tarih ders kitabındaki Osmanlı tarihiyle alakalı konuların aktarımının içerik, metinsel yapı ve görsel materyal kullanımı açısından karşlaştırmalı olarak incelemek ve ilgili ülkelerin Osmanlı tarihi öğretimi yaklaşımlarını gözler önüne sergilemektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş olup, doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma verileri Türkiye ve Kuzey Makedonya’da resmi ve güncel olmak üzere okutulan ders kitaplarından elde edilmiş ve betimsel analizle çözümlenmiştir. Çalışmanın problem cümlesi de “Türkiye ve Kuzey Makedonya’da benzer sınıf düzeylerinde okutulan ders kitaplarında Osmanlı tarihi öğretimine yönelik konuların ele alınış biçimi nasıldır” olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Türkiye’deki ders kitabında Osmanlı tarihi konularının aktarımında disiplinler arası yaklaşım esas alınmış olup konular siyasi, sosyokültürel ve kurumsal boyutlarıyla ele alınarak oldukça geniş bir biçimde sunulmuştur. Kuzey Makedonya’daki ders kitabındaysa Osmanlı tarihi anlatımı, Balkan merkezli bir bakış açısıyla ve daha sınırlı kapsamda aktarılmıştır. Ayrıca Türkiye’deki ders kitabında Osmanlı Devleti’nin kuruluşu, kökeni, fetihleri, kurumları ile kültürel unsurları ön plana çıkartılırken; Kuzey Makedonya’daki ders kitabındaysa Osmanlı idaresinde Balkanlardaki toplumsal yapı, demografik değişimler ve direniş hareketleri üzerinden bir aktarımın yapıldığı görülmüştür. Nihayetinde her iki ülkenin ilgili ders kitaplarındaki Osmanlı tarihi öğretiminde, ülkelerin vatandaşlarında kimlik oluşturma süreciyle beraber ulusal tarih anlayışlarının benimsetilmesinde doğrudan ilişkili olduğu tespit edilmiştir.