Makedonya Örme Kültüründe Hayvan Figürlü Çoraplar

Türk sanatının kökenleri Orta Asya Bozkırlarından başlayarak, günümüz Anadolu topraklarına ve Balkanlara kadar uzanmaktadır. Uzun yıllar Osmanlı hakimiyetinde kalan Balkan coğrafyasının bir çok ülkesinde Türk sanatının izlerini görmek mümkündür. Türk sanatının Balkanlarda uzun bir süre görüldüğü ülkelerden birisi de Makedonya’dır. Özellikle Üsküp, Osmanlı Mimari eserlerinin günümüze kadar ulaştığı ve Osmanlı el sanatlarının görüldüğü bir yerleşim yeridir. Osmanlı’nın Balkanları fethi ile birlikte Anadolu’dan Balkanlara kültür-sanat göçü de yaşanmıştır. Bu kültür-sanat göçüyle Kuzey Makedonya’da Osmanlı sanatının izleri görülmüştür. Bu izler günümüzde Kuzey Makedonya’nın önemli simgelerinden biri olan Üsküp Türk Çarşısında günümüze kadar devam etmektedir. Üsküp Türk çarşısında, Türk el sanatlarının izlerinin görüldüğü birçok işyeri bulunmaktadır. Bu iş yerlerinde gerek Türk kültürü gerekse Balkan kültürünün özelliklerini yansıtan ürünlerin teşhir ve satışı yapılmaktadır. Mayıs 2022’de Türk sanatının Balkanlardaki izlerini tespit etmek amacıyla Kuzey Makedonya’da Üsküp ve Kalkandelen, Kosova’da Prizren ve Priştine, Karadağ’da ise Rojea, Akova ve Berane bölgelerinde alan araştırması yapılmıştır. Alan araştırmasının bir bölümünü oluşturan Kuzey Makedonya Üsküp çarşısında Türk kültürü ile benzerlik gösterebilecek örme çoraplar ve el dokumaları ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Alan araştırması esnasında Hamza Murat isimli koleksiyonerin örme çorap arşivi fotoğraflanarak incelenmiştir. Bu çalışmada Kuzey Makedonya folklorunun bir parçası olan el örmesi hayvan figürlü çoraplar; desen, renk, kompozisyon, hammadde ve teknik özellikleri açısından incelenmiş, literatür bilgileri ile desteklenerek kataloglanmıştır.