Javascript must be enabled to continue!
ACIYI DAMITMA SANATI: TOPLUMSAL BELLEK VE AHMET YORULMAZ’IN ESERLERİNDE MÜBADELE
View through CrossRef
Toplumsal
bellek, bir toplumun mazide kalmış başta travmatik anıları olmak üzere toplumu
şekillendiren, dönüştüren kimi zaman yıkıcı kimi zaman da yapıcı olan
yaşanmışlıklarını geleceğe aktarma çabalarının bütünüdür. Bellek temelde
bireysel bir yön taşır. Ancak, aynı olayı yaşayan bireylerde bile bu olaya ait
yorumlar birbirinden farklıdır. Bu farklılığı yaratan temel unsur ise kimlik
örüntüleridir. Burada toplumsal bellek ile kimlik kavramları arasında çapraz
bir bağ olduğu ortaya çıkar. Kimlik toplumsal bellek üzerine kurulur; toplumsal
belleği oluşturan birikim ise farklı kimliklerin farklı yorumlarından oluşur.
Kimlik kavramının önemli bileşenlerinden oluşan kültür hem tarih boyutuyla hem
de sosyal iletişim yönüyle birey ve toplum üzerinde birleştirici bir işlev
görür. Ortak deneyimler, yaşantılar, beklentiler ve idealler birliktelik
duygusu yaratarak bireyleri bir arada tutar. Bütün bu birlikteliği kuran ana
varlık ise toplumsal bellektir. Toplumsal bellek büyük oranda acı üzerine
kuruludur. İnsanlık tarihi aslında bütün bir acının da tarihidir. Yeryüzünde
var olabilmek adına insanın insana yaptığı zulümler, savaşlar, istilalar,
göçler yeryüzünü bir acı coğrafyası haline dönüştürür. Bu coğrafyanın rengi
kandır. Ancak insanoğlu her zaman acıyı bal eylemeyi de bilmiştir. Bu karanlık
ve kanlı yazgıdan türküler, destanlar, halk hikâyeleri, şiirler, romanlar
üretmiş ve toplumsal belleğini en çok edebî mecrada saklamayı ve ölümsüz
kılmayı başarmıştır. Nitekim bu çalışmanın örneklemini de Balıkesir/Ayvalık’ın
önemli simalarından ve Girit mübadili bir ailenin üyelerinden olan Ahmet
Yorulmaz’ın Ulya adlı son romanı
oluşturmaktadır.
Mübadele
olayı, Yunan edebiyatında mübadele sonrasında edebî ürünlere hemen dönüşürken
Türk edebiyatında ancak 90’lı hatta 2000’li yıllarda bir izlek olarak görülmeye
başlanır. Bunun temel nedeni yeni kurulan Cumhuriyet’le birlikte ulus devlet
anlayışının ve kimlik kavramlarının oturtulmasının vakit almasıdır. Bu süreçte
genç Cumhuriyet’in uğraşacağı daha başlıca meseleler gündemdedir. Ayrıca Türk
edebiyatında görülen mübadele örnekleri mübadeleyi yaşayanlar tarafından pek
işlenmemiştir. Genelde mübadele onların üçüncü kuşak torunları aracılığıyla
nakledilmiştir. Cumhuriyet’in ilk dönem yazarları içerisinde de mübadeleden
etkilenenler olmasına rağmen genelde mübadele kavramı ancak ikinci ve üçüncü
kuşak mübadiller aracılığıyla edebi mecraya aktarılmıştır. Kısacası Türk
edebiyatında Cumhuriyet’le birlikte yeni bir devlet anlayışının oluşmasının da
etkisiyle mübadele konusu uzun yıllar suskunluğunu koruyarak 2000’li yıllarda
daha sık görülmeye başlanır.
Yorulmaz,
Türk edebiyatında mübadele konusunu ele alan öncül yazarlardan biri olarak
tanınır. Çalışmanın omurgasını oluşturan mübadele olgusu 1923 yılında imzalanan
Lozan Sözleşmesi ile tarihte yerini almıştır. Sözleşme hükümlerince Türk
uyruklu Ortodoks Hristiyanlar ile Yunan uyruklu Müslümanlar karşılıklı göçe
tabi tutulmuşlar, mübadiller yeni yurtlarında uzun süre kimlik karmaşası ve
aidiyet sorunları yaşamışlardır. Bu çalışmanın amacı mübadelenin sosyal yapıya
yansımalarını edebi saha üzerinden değerlendirmeye çalışmaktır. Çalışma, durum
çalışması yöntemiyle hazırlanmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile
çözümlenmiştir.
Cukurova Universitesi Turkoloji Arast脹rmalar脹 Dergisi
Title: ACIYI DAMITMA SANATI: TOPLUMSAL BELLEK VE AHMET YORULMAZ’IN ESERLERİNDE MÜBADELE
Description:
Toplumsal
bellek, bir toplumun mazide kalmış başta travmatik anıları olmak üzere toplumu
şekillendiren, dönüştüren kimi zaman yıkıcı kimi zaman da yapıcı olan
yaşanmışlıklarını geleceğe aktarma çabalarının bütünüdür.
Bellek temelde
bireysel bir yön taşır.
Ancak, aynı olayı yaşayan bireylerde bile bu olaya ait
yorumlar birbirinden farklıdır.
Bu farklılığı yaratan temel unsur ise kimlik
örüntüleridir.
Burada toplumsal bellek ile kimlik kavramları arasında çapraz
bir bağ olduğu ortaya çıkar.
Kimlik toplumsal bellek üzerine kurulur; toplumsal
belleği oluşturan birikim ise farklı kimliklerin farklı yorumlarından oluşur.
Kimlik kavramının önemli bileşenlerinden oluşan kültür hem tarih boyutuyla hem
de sosyal iletişim yönüyle birey ve toplum üzerinde birleştirici bir işlev
görür.
Ortak deneyimler, yaşantılar, beklentiler ve idealler birliktelik
duygusu yaratarak bireyleri bir arada tutar.
Bütün bu birlikteliği kuran ana
varlık ise toplumsal bellektir.
Toplumsal bellek büyük oranda acı üzerine
kuruludur.
İnsanlık tarihi aslında bütün bir acının da tarihidir.
Yeryüzünde
var olabilmek adına insanın insana yaptığı zulümler, savaşlar, istilalar,
göçler yeryüzünü bir acı coğrafyası haline dönüştürür.
Bu coğrafyanın rengi
kandır.
Ancak insanoğlu her zaman acıyı bal eylemeyi de bilmiştir.
Bu karanlık
ve kanlı yazgıdan türküler, destanlar, halk hikâyeleri, şiirler, romanlar
üretmiş ve toplumsal belleğini en çok edebî mecrada saklamayı ve ölümsüz
kılmayı başarmıştır.
Nitekim bu çalışmanın örneklemini de Balıkesir/Ayvalık’ın
önemli simalarından ve Girit mübadili bir ailenin üyelerinden olan Ahmet
Yorulmaz’ın Ulya adlı son romanı
oluşturmaktadır.
Mübadele
olayı, Yunan edebiyatında mübadele sonrasında edebî ürünlere hemen dönüşürken
Türk edebiyatında ancak 90’lı hatta 2000’li yıllarda bir izlek olarak görülmeye
başlanır.
Bunun temel nedeni yeni kurulan Cumhuriyet’le birlikte ulus devlet
anlayışının ve kimlik kavramlarının oturtulmasının vakit almasıdır.
Bu süreçte
genç Cumhuriyet’in uğraşacağı daha başlıca meseleler gündemdedir.
Ayrıca Türk
edebiyatında görülen mübadele örnekleri mübadeleyi yaşayanlar tarafından pek
işlenmemiştir.
Genelde mübadele onların üçüncü kuşak torunları aracılığıyla
nakledilmiştir.
Cumhuriyet’in ilk dönem yazarları içerisinde de mübadeleden
etkilenenler olmasına rağmen genelde mübadele kavramı ancak ikinci ve üçüncü
kuşak mübadiller aracılığıyla edebi mecraya aktarılmıştır.
Kısacası Türk
edebiyatında Cumhuriyet’le birlikte yeni bir devlet anlayışının oluşmasının da
etkisiyle mübadele konusu uzun yıllar suskunluğunu koruyarak 2000’li yıllarda
daha sık görülmeye başlanır.
Yorulmaz,
Türk edebiyatında mübadele konusunu ele alan öncül yazarlardan biri olarak
tanınır.
Çalışmanın omurgasını oluşturan mübadele olgusu 1923 yılında imzalanan
Lozan Sözleşmesi ile tarihte yerini almıştır.
Sözleşme hükümlerince Türk
uyruklu Ortodoks Hristiyanlar ile Yunan uyruklu Müslümanlar karşılıklı göçe
tabi tutulmuşlar, mübadiller yeni yurtlarında uzun süre kimlik karmaşası ve
aidiyet sorunları yaşamışlardır.
Bu çalışmanın amacı mübadelenin sosyal yapıya
yansımalarını edebi saha üzerinden değerlendirmeye çalışmaktır.
Çalışma, durum
çalışması yöntemiyle hazırlanmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile
çözümlenmiştir.
Related Results
Ansızın Kalpte Uyanan: Âşık Veysel’in Şiirlerinde Kalbin Belleği
Ansızın Kalpte Uyanan: Âşık Veysel’in Şiirlerinde Kalbin Belleği
Bellek ve belleğe ilişkin olan hatıralar, hatırlama ve unutma gibi unsurlar, bireysel yaşantımızda merkezî bir rol oynarlar. Kimliğimizin inşasında kurucu bir rol üstlenen bellek, ...
Yerel Siyasette Müzelerin Bellek Mekânı Olarak Kullanımı Üzerine Bir Çalışma: Türk Tarih Müzesi ve Parkı Örneği
Yerel Siyasette Müzelerin Bellek Mekânı Olarak Kullanımı Üzerine Bir Çalışma: Türk Tarih Müzesi ve Parkı Örneği
Toplumsal bellek, toplumsal düzeyde belirlenen bireysel hatıraların birleşimidir. Bireyler ve toplumlar, hatırlama için bellek mekânlarına ihtiyaç duyarlar ve bu bellek mekânları s...
12 Eylül’ün İletişimsel Belleği ve Bir Bellek Taşıyıcısı Olarak Ahmet Kaya
12 Eylül’ün İletişimsel Belleği ve Bir Bellek Taşıyıcısı Olarak Ahmet Kaya
Bu çalışma 12 Eylül’ün toplumsal belleğine özgül bir bakış açısıyla yaklaşmayı ve darbenin toplumsal belleğinin kuşaklararası niteliğini Ahmet Kaya örneği dolayımıyla çözümlemenin ...
Tevfik Rüştü (Aras) Bey’in Atina Telgraflarında Muhtelit Mübadele Komisyonu ve Faaliyetleri (1923-1924)
Tevfik Rüştü (Aras) Bey’in Atina Telgraflarında Muhtelit Mübadele Komisyonu ve Faaliyetleri (1923-1924)
On dokuzuncu yüzyılın sonlarında başlayan ve Osmanlı Devleti’nin son zamanlarında hızlanan kitlesel göçler, Birinci Dünya Savaşı sonunda kurulan yeni Türk devletinin de en önemli m...
ERMAN, TAHİRE VE ÖZALOĞLU, SERPİL. BİR VARMIŞ BİR YOKMUŞ TOPLUMSAL BELLEK, MEKÂN VE KİMLİK ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR
ERMAN, TAHİRE VE ÖZALOĞLU, SERPİL. BİR VARMIŞ BİR YOKMUŞ TOPLUMSAL BELLEK, MEKÂN VE KİMLİK ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR
Mekân çalışmaları ve bellek çalışmaları, 1960’lardan bu yana benzer bir
eğilimle sosyolojiden edebiyata, psikolojiden kent bilimlerine kadar birçok
disipline konu olmuştur. Bu süre...
“Adı Vasfiye” ve “Aaahh Belinda” Filmlerinde Bellek Yanılsamaları ve Toplumsal Cinsiyet
“Adı Vasfiye” ve “Aaahh Belinda” Filmlerinde Bellek Yanılsamaları ve Toplumsal Cinsiyet
Bellek, hatırlama ve unutma ile inşa edilir. Kolektif hafıza belirli bir bağlamda oluşur. Bu bağlamın boyutlarından biri de toplumsal cinsiyet ilişkileridir. Sinema toplumun dinami...
TOPLUMSAL BELLEK VE SİNEMA: POPÜLER SİNEMA ÖRNEĞİ OLARAK FETİH 1453
TOPLUMSAL BELLEK VE SİNEMA: POPÜLER SİNEMA ÖRNEĞİ OLARAK FETİH 1453
Toplumsal
bellek, toplumun geçmişe ait olaylarla tanışık olması, kimi zaman geri
gidebilmesi demek, şeklinde tanımlanabilmektedir. Toplumsal bellek, yalnızca
geçmişe ait verilerin ...
KIRGIZ EDEBİYATINDA BELLEK ÖGESİ OLARAK KOMUZ (KOPUZ)
KIRGIZ EDEBİYATINDA BELLEK ÖGESİ OLARAK KOMUZ (KOPUZ)
Geçmişi zihinde saklama ve yeniden canlandırma yetisi olan bellek, bireysel bir hatırlama olmakla birlikte kolektif bir işleve de sahiptir. Geçmişe ait imgelerin ve deneyimlerin uy...

