Gérer la terre sans écrit, est-ce possible ?

Kan een domein beheerd worden zonder geschriften ? Onze kennis van het landbeheer steunt voornamelijk op geschreven bronnen. Op het eerste gezicht zijn archeologische data nutteloos om inzicht te verwerven in die materie. Nochtans is het documentaire bewijsmateriaal beperkt tot specifieke streken en het heeft enkel betrekking op grote domeinen. De vraag stelt zich dus hoe elites hun inkomen beheerden zonder gebruik te (kunnen) maken van administratieve geschriften. In de afgelopen decennia hebben grootschalige opgravingen het mogelijk gemaakt om rurale nederzettingen over heel Noord-West Europa te vergelijken en chronologische trends te onderscheiden. Greppels en omheiningen bakenen de boerderijen af en bepalen de vormgeving van de rurale sites. Geregelde en mogelijk zelfs geplande landindelingen bestonden al in Noord-Europa en later in de oude Romeinse provincies. Het geregelde uitzicht van de nederzettingen is bijzonder opvallend tijdens de tweede fase van de vroege middeleeuwen. De Scandinavische landbouwsystemen bolskifte en solskifte geven enkele aanwijzingen betreffende landuitbatingsmethoden zonder geschreven ondersteuning, door hun referentie aan de toft, het bebouwde hoevegedeelte.