NOMİNAL-REEL FAİZ AYRIMI ÇERÇEVESİNDE İSLÂM'DA FAİZ YASAĞININ KAPSAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK

Faiz meselesinin en az insanlık tarihi kadar eski olduğunu söylemek mümkündür. Faiz, çok boyutlu sosyal bir mesele olmasından dolayı tarih boyunca insanları meşgul etmiştir. Faizin sosyal yaşama etkileri; ekonomik, ahlaki ve dini yönden kendisini göstermektedir. Bundan ötürü tarih boyunca din adamları, iktisatçılar ve filozoflar başta olmak üzere uzmanlar faiz konusuyla meşgul olmuşlar; faizin kişilere, topluma ve ahlâka olan etkileri üzerine fikir beyan etmişlerdir. Faizin iktisatçılar ve İslâm alimleri tarafından yapılan birçok farklı tanımı olduğu bilinmektedir. Bu farklı tanımlamalar konunun anlaşılmasını güçleştirmektedir. Kur’ân’da faiz konusunun işlendiği ayetlerde geçen ribâ kavramının İslâm iktisadı alanında çalışma yapanlar tarafından “faiz” kavramıyla eş anlamlı olarak kullanılması çalışmamızın problemini oluşturmaktadır. Çalışmamızda faiz ve çeşitlerine yer vererek faiz ve ribâ ayrımı üzerine bir inceleme yapmayı hedeflemekteyiz. Bu ayrımı reel pozitif faiz ve nominal faiz özelinde temellendirmeye çalışacağız. İslâm iktisadı literatüründeki faiz ve ribâ kavramlarının doğru kullanımına katkı sağlaması çalışmamızın önemini ortaya koymaktadır.