Türkiye'de Kamu Yönetiminin Tarihsel Gelişimi: Merkezileşme, Bürokrasi ve Modernleşme

Kamu yönetimi, devletin toplumsal ihtiyaçları karşılamak amacıyla planlama, örgütleme, yönlendirme ve denetleme faaliyetlerinin yürütüldüğü dinamik bir süreçtir. Bu sürecin temel amacı, kamu ihtiyaçlarına doğru ve etkili bir şekilde cevap vermektir. Buradan hareketle kamu yönetiminin taşıdığı özellikleri belirtmek de mümkündür. Kamu yönetimi; kamu yararını gözeten, devletle ilişkili, hizmet odaklı ve çeşitli kurallara dayanan bir yapıya sahiptir. Bu özellikler dikkate alındığında; kamu yararının gözetilmesi, toplumsal faydanın bireysel faydadan üstün tutulmasını; devletle ilişkili olması, sürecin yürütücüsünün kamu kurumları olmasını; hizmet odaklı olması ise eğitim, sağlık, ulaşım vb. temel toplumsal ihtiyaçların karşılanmasını ifade etmektedir. Kamu yönetiminin kurallara dayanması ise iş ve işlemlerin mevzuata uygun biçimde yürütülmesini ifade etmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de kamu yönetiminin tarihsel gelişimini Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze kadar incelemektedir. Çalışmaya Osmanlı Devleti’nin son dönemi de dâhil edilmiştir. Bunun temel nedeni, erken Cumhuriyet döneminde kamu yönetiminin bazı kurumsal yapı ve uygulamalarının Osmanlı’dan devralınmış olmasıdır. Bu çerçevede, kamu yönetiminin tarihsel dönüşümünün bütüncül bir şekilde analiz edilebilmesi için söz konusu dönemin de incelenmesi gerekli görülmüştür. Bölümler oluşturulurken, Türkiye’de kamu yönetimini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen siyasal, ekonomik ve toplumsal gelişmeler esas alınmış; çalışma sekiz bölüm halinde tasarlanmıştır. Bu kapsamda çalışma şu bölümlerden oluşmaktadır: 1. Osmanlı’da Kamu Yönetimi: Merkeziyetçilik, Reformlar ve Bürokratik Modernleşme 2. Erken Cumhuriyet Döneminde Kamu Yönetiminin İnşası: Merkezileşme ve Modern Devletin Kuruluşu (1923–1946) 3. Çok Partili Hayat ve Planlı Kalkınma Döneminde Kamu Yönetimi: Bürokrasi ve Devletin Dönüşümü (1946–1980) 4. Neoliberal Dönüşüm Döneminde Kamu Yönetimi: Yeniden Yapılanma ve Merkez-Çevre İlişkileri (1980–1990) 5. Koalisyonlar Döneminde Kamu Yönetimi: Bürokratik Krizler ve Yönetim Sorunları (1990–2000) 6. Reformlar Ve Ab Süreci: Kamu Yönetiminde Modernleşme Ve Kurumsal Dönüşüm (2000- 2016) 7. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi: Merkezileşme ve Yeni Yönetim Paradigması (2016-2026) 8. Kamu Yönetiminde Liyakat İlkesinin Geleceği: Bürokratik Modernleşmeden Yapay Zekâ Destekli Personel Yönetimine Bu bölümler aracılığıyla Türkiye’de kamu yönetiminin tarihsel gelişimi, kurumsal dönüşümü ve geleceğe yönelik yönelimleri kapsamlı bir perspektifle ele alınmaktadır. Çalışma, kamu yönetimi alanında uzman değerli akademisyenlerin katkılarıyla hazırlanmıştır. Bölümler, yazarlar tarafından ayrıntılı ve titiz bir şekilde ele alınmış, editör tarafından da incelenmiştir. Kitabın hazırlanması ve yayımlanması sürecinde katkı sunan tüm yazarlara, editoryal ekibe ve eserimizin yayımlanmasını sağlayan Özgür Yayınlarına teşekkür ederim. Türkiye’de kamu yönetiminin tarihsel gelişimini merkezileşme, bürokrasi ve modernleşme perspektifinden ele alan bu çalışmanın, okuyucularımız için verimli olmasını ve alana katkı sunmasını temenni ediyorum. Saygılarımla.