Mehmet Pashë Deralla, kalorësi i pamposhtur i Shqipërisë

Mehmet Deralla është gjenerali i parë në historinë e Ushtrisë Shqiptare dhe ministër i parë i Luftës në Qeverinë e përkohshme të Ismail Qemalit, detyrë e cila i ndihmoi atij të jetë edhe themelues i forcave të armatosura shqiptare. Në kulmin e karrierës së tij, në Kuvendin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit më 1878, hoqi nga trupi uniformën grandioze të gjeneralit dhe iu bashkëngjitë forcave shqiptare të Ymer Prizrenit. Ndërsa, në Lidhjen e Pejës të vitit 1899, e drejtuar nga Haxhi Zeka, ishte përkrah tij. Në kryengritjet e fuqishme anti-osmane të viteve 1908-1912, Mehmet Pashë Deralla bashkë me djemtë e tij ishin në krye të lëvizjeve të mëdha atdhetare të këtyre viteve, të cilët u shquan jo vetëm për trimërinë, guximin, logjikën, por edhe për kontributin e tyre financiar dedikuar çështjes shqiptare. Patriotizmin, Mehmeti e kishte trashëguar nga babai i tij, Hasan Pashë Deralla, i cili ishte një nga eksponentët kryesorë të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, gjegjësisht një nga përfaqësuesit ushtarak dhe politik të saj.