Antonio Negri’de Anayasalcılığın Eleştirisi ve Marksist Kurucu İktidar

Bu makale, kurucu iktidar kavramının klasik anayasalcı gelenek içindeki konumunu ve Antonio Negri’nin bu geleneğe yönelttiği Marksist eleştiriyi tartışmaktadır. Sieyès’ten Schmitt ve Arendt’e kadar uzanan kurucu iktidar düşüncesi, genellikle egemenliğin kaynağını belirleme, hukuksal düzenin meşruiyetini tesis etme ve siyasal toplumu kurumsal bir biçimde sabitleme çabası olarak şekillenmiştir. Oysa Negri, bu anlayışı radikal biçimde tersine çevirerek kurucu iktidarı kurumsal temsilden değil, toplumsal üretim ilişkilerinden türeyen yaratıcı güç olarak yeniden kavramsallaştırır. Marx’ın emek gücü, ilksel birikim ve elbirliği analizlerinden beslenen bu yaklaşım, kurucu iktidarı toplumsal yaşamın ve maddi üretimin içkin gücü olarak ele alır; kalkış noktası da bu bağlamda politik olanın toplumsal olan karşısındaki özerkliğini ortadan kaldırmaktır. Dolayısıyla kurucu iktidar, toplumsal olanın politikliği, emeğin öznelliğinin özgürlük pratiği ve yeni bir politik ontolojinin imkânı olarak düşünülür. Kurucu iktidar, artık sabitleyen değil, sürekli yeniden kuran; iktidarı temsil eden değil, onu alaşağı eden, potentia olarak kapanmaz bir sürece dönüşür. Böylece Negri’nin Marksist kurucu iktidar kavrayışı, hem modern anayasalcılığın sınırlayıcı egemenlik paradigmasını aşar hem de özgürlük pratiğinin yeniden tanımlanabileceği devrim kuramının ufkunu açar.