Marksist Coğrafya: Temel Karakteristikler

Bu çalışma, Marksist coğrafyanın kuramsal doğasını literatür taraması yöntemiyle incelemekte olup, sosyal teoriye katkı sunmayı amaçlamaktadır. Marksizm tarihsel maddecilik anlayışı ile kapitalizmin çelişkileri üzerine kuruludur. Marx, mekân olgusunu ve birey düzeyinde insanı yeterince dikkate almaması nedeniyle eleştirilse de pek çok temel kavramın ortaya konulmasında önemli bir rol oynamıştır. Bunlar, çoğu bugünün sosyal bilimlerinde egemen olan veya onun ortaya attığı ya da ayrıntılı bir şekilde analiz ettiği tarihsel maddecilik, diyalektik yaklaşım, sömürü, yabancılaşma, sınıfsız toplum gibi kavramları kapsamaktadır. Bu bağlamda, Marksist kuramın sunduğu bilimsel yöntemler ve kavramsal çerçeve, toplum bilimleri açısından önem arz etmektedir. Kapitalist sistemin ve pozitivist yaklaşımın yol açtığı sorunlara ilişkin artan farkındalık ile birlikte çeşitli toplumsal ve siyasal dinamikler, Marksist coğrafyanın gelişimine önemli ölçüde katkı sağlamıştır. Marksist bakış açısının coğrafi bilginin gelişim sürecinde önemli bir yeri vardır. Marksist coğrafya ise, mekânsal süreçleri ve coğrafi koşulları Marksist kuram çerçevesinde analiz eden bir disiplin olarak tanımlanmaktadır. Marx’tan esinlenen coğrafyacılar arasında D. Harvey ve E. Soja tarihsel materyalizme mekânı katmaları ve tarihsel coğrafi materyalizmi geliştirmeleri bakımından öne çıkmaktadırlar. Eleştirel şehir kuramı çerçevesinde çalışan Marksist coğrafyacılar, özellikle kentsel eşitsizlikler (konut tedariki ve hizmetlere erişim), yoksulluk, azgelişmişlik ve sanayinin yeniden yapılaşması sürecinde ortaya çıkan sorunlara odaklanmışlardır.