Reşat Nuri Güntekin’in Eserlerinde İnanma İhtiyacı

Reşat Nuri Güntekin, ülkemizde Beşir Fuad’ın savunuculuğunu yaptığı pozitivizmin dışlanmadığı, hatta varlığını iyiden iyiye güçlendirdiği bir kültürel çevrede yetişmesine ve yazdığı eserlerde büyük ölçüde bu düşünceye uygun fikirler savunmasına rağmen iki hikâyesi ve bir romanında insan ruhunun içine düştüğü inanmak ihtiyacını ve bu uğurda yaşadığı çatışmaları gerçekçi bir bakış açısıyla konu edinmiştir. Yazarın gerek mensubu bulunduğu zümre gerekse de kendi düşünce yapısına rağmen böyle bir tavır sergilemesi, onun, toplum – birey çatışmasında insan ve onun meselelerine tarafsız bir şekilde yaklaştığını gösterir. Çalışmamızda önce halifelik gibi dinî ve siyasî bir makama sahip olacak kadar dini ve dinî hayatı önemseyen Osmanlı İmparatorluğu’nda, pozitivizmin nasıl doğduğunu ve ne anlama geldiğini çok kısa bir şekilde ortaya koyduktan sonra Reşat Nuri Güntekin’in pozitivist düşüncenin tesiri altında inançsızlaşan ve yaşadığı topluma yabancılaşan hikâye kahramanlarının, cemiyete ve hayata tutunma, ölüm ve ölüm ötesi gibi aşkın (transandantal) konular karşısında tüm idealist tavırlarına rağmen çaresiz kalarak dine yönelmelerini konu edinmesini inceleyeceğiz. Bir anlamda kendi neslinin yaşamış olduğu inanç buhranlarını “Sönmüş Yıldızlar”, “Bir Yudum Su” adlı hikâyelerinde ve Gökyüzü romanında konu edinen yazar, ideolojik düşüncelerin insan ruhunun karmaşık yapısını anlamada ve teselli etmede ne kadar yetersiz olduğunu ironik bir şekilde ortaya koyarken inanma ihtiyacına da dikkat çeker.