İmam Mâlik’in Hadisçiliği ve Re'yciliği Konusunda Bir İnceleme

Bu araştırma, Maliki mezhebinin kurucu imamı Mâlik b. Enes'in mensubiyet bakımından hadis ekolü ile re'y ekolü arasındaki konumunu incelemektedir. Medineli İmam Mâlik, genel olarak Hicaz hadis ekolüne mensup kabul edilmekle birlikte, içtihat yönteminde re'y merkezli delillerin kullanımına da önem verdiği bilinmektedir. Bu hususu, İmam Mâlik'ten tevarüs ettiğimiz el-Muvatta adlı eserinin de doğruladığını söyleyebiliriz. Fıkıh mezhepleri ve mensupları üzerine araştırma yapan araştırmacılar farklı öncüllerden hareketle gerek mezhepleri ve gerekse mezhep bilginlerini temel iki yöneliş olan ehl-i hadis ve ehl-i re'y ekolünden birisine mensup kılma çabasını göstermişlerdir. Araştırmamızda, Mâlik b. Enes'in fıkhî uygulamaları ve bu uygulamaların tespitinde etkin rol oynayan fıkıh usûlü yaklaşımları değerlendirilerek, onun hadis ve re'y ekolleri arasındaki konumu belirlenmeye çalışılmıştır. Mâlik b. Enes, fıkhi çözümlemelerde rivayetlere yer verse de bazı durumlarda Medine ehli amelini tercih edip öncelemesi, kıyas, istihsan ve istislah gibi re'y ağırlıklı yöntemleri kullanması, onu re'y ekolüne yakın kılan hususlar olarak görülebilir. Mezhep imamlarını ve mensuplarını bir ekole mensup görmenin elbette o mezhebin fıkhi görüşlerine yansımaları olmaktadır. Sonuç olarak, araştırma, İmam Mâlik'in hem hadis ehli hem de re'y ehli özellikleri taşıdığını ve bu nedenle onun bu iki ekolden sadece birine mensup kılınarak hakkında kesin bir sınıflandırmada bulunmanın güç olduğunu vurgulamaktadır.