Autorytarne systemy medialne we współczesnej Europie: Rosja i Białoruś

Cel: Celem artykułu jest ukazanie genezy autorytarnego systemu medialnego w Europie postkomunistycznej, etapów jego rozwoju, prezentacja aktualnego stanu oraz prognoza ewentualnych zmian. Koncepcja/metody badań: Analizę oparto na koncepcji czterech systemów medialnych w Europie Środkowo-Wschodniej Dobek-Ostrowskiej, jakie wykształciły się po 1989 roku – model hybrydowo liberalny, mediów upolitycznionych, mediów w (ciągłej) tranzycji i autorytarny. Do przeprowadzenia tych badań wykorzystano analizę porównawczą opartą na aktualnych danych statystycznych i międzynarodowych rankingach, jak Indeks Demokracji, Reporterzy bez Granic. Wyniki i wnioski: Przedmiotem badań jest system medialny Rosji i Białorusi, dwóch europejskich państw autorytarnych, jakie powstały po upadku ZSRR w 1991 roku. Analizie poddano etap konsolidowania nowej władzy po rozwiązaniu najważniejszego podmiotu politycznego, jakim była Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego. W tej fazie priorytetowa pozycja partii komunistycznej została zastąpiona przez lidera politycznego – prezydenta, który w krótkim czasie swoje przywództwo przekształcił w dyktaturę. W Białorusi wraz z dojściem do władzy Łukaszenki w 1994 roku, a w Rosji Putina w 2000 roku, nastąpiła konsolidacja ich władzy. Zostały wyeliminowane wolne niezależne media i usunięci dziennikarze, którzy występowali przeciwko reżimowi politycznemu. Podporządkowano je władzy politycznych liderów, oligarchów i przedsiębiorców. Symbioza biznesu i polityki, która zrodziła się za czasów Jelcyna, stała się podstawową cechą rosyjskiego systemu medialnego w czasie reżimu Putina. Oryginalność/wartość poznawcza: Podjęto próbę wskazania różnic i podobieństw między systemami medialnymi w reżimie komunistycznym i autorytarnym, m.in. w zakresie istnienia elementów ideologii państwowej, idei mocarstwowości, oraz miejsca struktur siłowych w systemie, kontroli obywateli, podporządkowania mediów masowych i eliminacji niezależnych dziennikarzy. Jest to pierwsza tego typu analiza porównawcza ukazująca autorytarny system medialny w europejskich dyktaturach postsowieckich.