XVI-XVII. Yüzyıl Seyahatnamelerinde Osmanlı Filibe’si: Şehir, Nehir ve Kimlik

Filibe, Balkan yarımadasında bulunan önemli merkezlerden biridir. XIV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlıların yönetimine geçen Filibe’de yapılan imar çalışmaları sonucunda şehrin çehresi değişmeye başlamıştır. Osmanlı yönetimi döneminde Filibe’de inşa edilen cami, medrese, han ve hamamlar sonucunda şehir bir Osmanlı şehri hüviyeti kazanmıştır. Osmanlı idaresinin yoğun kolonizasyon ve iskân çabaları ile geleneksel bir Balkan şehri olarak görülebilecek Filibe’nin nasıl farklı bir görünüm ve kimlik kazandığı ortaya çıkmaktadır. Şehrin değişen çehresi hakkındaki bilgileri birbirinden farklı ülkelerden farklı rotalara seyahat eden seyyahların anlatılarından görmemiz mümkündür. Bu makale rotasını Filibe’den geçiren önemli seyyahlar ve onların Filibe hakkındaki gözlemleri üzerine şekillendirilecektir. Ayrıca seyyahların Filibe’yi nasıl betimlediklerine dair olan tasvirleri üzerine düşünülecektir. Öncelikle, Evliya Çelebi’nin Filibe hakkında yazdıkları özellikle önem arz etmektedir. Osmanlı seyahat anlatısında Evliya Çelebi’ye ek olarak, farklı sebeplerle Filibe’yi gezip görmüş önemli isimlerin Filibe hakkındaki gözlemleri de aktarılacaktır. Aşağıda zikredilen seyyahların eserleri incelenerek, XVI. yüzyıl ve XVII. yüzyıla dair çizdikleri Filibe portresi/panoraması ele alınacaktır. Eserlerini incelemeye tabi tuttuğumuz seyyahlar; Benedict Curipeschitz, , Ogier Ghiselin de Busbecq, Stephan Gerlach, Reinhold Lubenau, Evliya Çelebi gibi dönemle ilgili önemli seyahatname eserleri kaleme almış seyyahlar olacaktır. Zikredilen seyyahların Filibe şehri hakkındaki anlatı ve tasvirleri ortaya konulacaktır.