PERANAN KESATUAN SEKERJA DALAM ERA PASCA INDUSTRI: SINTESIS KRITIS GLOBAL DAN PEMBANGUNAN KERANGKA KONSEPTUAL DALAM KONTEKS MALAYSIA DENGAN TUMPUAN SABAH

Transformasi struktur ekonomi global ke arah masyarakat pasca industri telah mengubah landskap hubungan pekerjaan secara fundamental. Peralihan daripada sektor perindustrian kepada ekonomi berasaskan perkhidmatan, pengetahuan, dan teknologi digital telah menghasilkan bentuk pekerjaan baharu seperti ekonomi gig, pekerjaan fleksibel, dan kontrak jangka pendek. Dalam konteks ini, peranan tradisional kesatuan sekerja sebagai pelindung hak pekerja dan perunding kolektif semakin tercabar. Artikel ini bertujuan untuk mensintesis secara kritis literatur global dan serantau mengenai peranan kesatuan sekerja dalam masyarakat pasca industri serta membangunkan satu kerangka konseptual yang relevan dalam konteks Malaysia, khususnya Sabah. Pendekatan ulasan naratif digunakan bagi membolehkan integrasi pelbagai perspektif teori dan empirikal. Analisis tematik berdasarkan pendekatan Braun dan Clarke mengenal pasti empat tema utama, iaitu transformasi global kesatuan sekerja, perubahan struktur pasaran buruh, kapasiti institusi dan strategi adaptasi, serta peranan dasar dan perundangan. Dapatan menunjukkan bahawa kesatuan sekerja perlu beralih kepada model yang lebih fleksibel, inklusif, dan berorientasikan digital untuk kekal relevan. Dalam konteks Sabah, cabaran seperti kadar informaliti tinggi, kekangan geografi, dan kapasiti institusi yang terhad menuntut inovasi strategik. Artikel ini mencadangkan satu kerangka analitikal integratif bagi memperkukuh peranan kesatuan sekerja dalam era pasca industri.