Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler

Bu çalışmada, Orta Çağ’da Müslüman Doğu ülkelerinde, özellikle Azerbaycan’da meydana gelen sosyal ve politik olaylar, savaşlar ve savaş sonrası döneme ilişkin konular araştırılmıştır. Konu ele alınırken meseleye sistematik bir yaklaşım ve tarihsellik ilkesi çerçevesinde yaklaşılmıştır. Tarih boyunca büyük alimler ve düşünürler, savaşlar ve savaş sonrası dönemle ilgili konularda görüşlerini ortaya koymuşlardır. Orta Çağ Müslüman Doğu ülkelerinin ve ayrıca Azerbaycan’ın hikmet sahipleri, insanlar arasındaki sorunların uzlaşı ve barış yoluyla çözülmesini, savaşın ise son çare olması gerektiğini vurgulamışlardır. Orta Çağ’da Azerbaycan toprakları, verimliliği ve stratejik önemi nedeniyle komşu devletlerin çıkarlarına ve saldırılarına daha fazla maruz kalmıştır. Bu anlamda, XIII. yüzyılda Moğolların Doğu ülkelerinde, özellikle Azerbaycan’da gerçekleştirdikleri saldırılar ve bu toprakların işgali konusuna ayrıca değinmek gerekir. Moğolların Azerbaycan topraklarını işgal etmelerinin ardından başlayan savaş sonrası döneme ilişkin meselelerin incelenmesi de büyük önem taşımaktadır. Moğol istilası sonucunda, Müslüman Doğu ülkelerinde, özellikle Azerbaycan’da ekonomik anlamda belirli ölçüde bir gerileme yaşanmıştır. Ancak o dönemde yüksek seviyede bulunan Müslüman Doğu ülkelerinin ve ayrıca Azerbaycan kültürünün etkisiyle Moğollar bilim ve kültüre önem vermiş; alimlerin ve filozofların faaliyetlerini değerlendirmişler.