ÇAĞDAŞ AZERBAYCAN DÜŞÜNCESİNDE KARABAĞ’IN TARİHİ ORTAMINA BİR BAKIŞ

Bu çalışmada, çağdaş Azerbaycan düşüncesinde Karabağ, genel olarak Azerbaycan topraklarında meydana gelen tarihi olaylar çerçevesinde ele alınmıştır. Rus İmparatorluğu’nun, Azerbaycan’ın kadim topraklarında sömürge politikasını hayata geçirmek amacıyla İran’dan gelen Ermenileri bu bölgelere yerleştirdiği belirtilmiştir. Azerbaycan’ın o dönemdeki sosyo-politik tarihine bakıldığında, bu durum açıkça görülmektedir. 18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Azerbaycan topraklarında, bağımsız yönetime sahip küçük devletler olan hanlıklar ortaya çıkmıştır. Komşu devletlerin saldırıları, hanlıklar arasındaki anlaşmazlıklar ve çatışmalar sonucunda hanlıklar bağımsızlıklarını koruyamamıştır. Gülistan Antlaşması ve Türkmençay Antlaşması ile Çarlık Rusyası, Azerbaycan’ı işgal ederek Rus İmparatorluğu’nun bölgedeki konumunu güçlendirmiştir. Ermeniler, Rus İmparatorluğu’na güvenerek Azerbaycan halkına karşı toprak iddialarında bulundular. Ermenilerin Azerbaycan halkına yönelik saldırıları, 20. yüzyılın başlarında daha da arttı. 1905 ve 1918 yıllarında ermeniler, Azerbaycanlılara karşı katliamlar yaptılar. Azerbaycan’ın bütün tarihi dönemlerinde olduğu gibi, Ermeniler Azerbaycanlıların direnişiyle karşılaşınca ve askeri üstünlüklerini görünce, yalvararak barış dilediler. Ermenistan, 1988’den beri Azerbaycan’a karşı ilan edilmemiş bir savaş yürütmüştür. Ermenilerin 20. yüzyılda Azerbaycan halkına karşı işlediği, insanlık tarihinin en korkunç trajedilerinden biri olan Hocalı Soykırımı, tarihe kanlı harflerle yazılmıştır. 27 Eylül 2020’de İkinci Karabağ Savaşı başladı. 44 günlük savaşın sonucunda Azerbaycan’ın tarihi toprakları ermeni işgalinden kurtarılır, özgürlüğe kavuşur.