B. F. Skinner: Pekiştirme Teorisi

Skinner’e göre insan davranışları, genetik ya da içsel süreçlerle değil, çevresel uyarıcılara verilen tepkilerle şekillenir. Bu nedenle insan doğası büyük ölçüde öğrenilen ve koşullanan bir yapıdır. Skinner bireylerin düşünsel süreçlerini ve içsel durumlarını göz ardı ederek, dışsal gözlemlerle açıklanabilecek davranışlara odaklanmıştır. Skinner, davranışların ödüllerle (pozitif pekiştirme) ya da olumsuz durumdan kaçınarak (olumsuz pekiştirme) güçlendirilebileceğini belirtir. Davranışı açıklarken cezayı da ele alan Skinner, cezaların pekiştirme kadar etkili olmadığını savunmuştur.Skinner karmaşık davranışların küçük adımlarla şekillendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Bir hedef davranışın oluşabilmesi için o hedef davranışa götüren küçük, ardışık adımların basamak basamak pekiştirildiği şekillendirme, karmaşık davranışların istenilen hedeflere ulaşması için kullanılan bir tekniktir. Şekillendirme sürecinde tesadüfi ya da yanlış pekiştirmelerin sonucunda bireyler mantıksız şekilde belirli davranışlara inanabilmektedirler. Batıl inanç adı verilen bu durumlar, genellikle bir davranış ile ödül arasında yanlış bir ilişki kurarak, kişinin o davranışı tekrar etmesine yol açar. Öz denetim ise şekillendirme süreciyle desteklenerek, bireylerin kendi içsel motivasyonlarıyla davranışlarını daha kontrollü bir şekilde yönlendirmelerini sağlamaktadır. Bireylerin kendi davranışlarını ve tepkilerini, içsel motivasyonlar ve hedefler doğrultusunda kontrol edebilme yeteneği olan öz denetim, bireylerin dışsal pekiştireçlere bağlı kalmaksızın, uzun vadeli hedeflerine ulaşmak için anlık ödülleri erteleyebilme ve irade gücüyle davranışlarını düzenleyebilme yeteneklerini kapsamaktadır.