The Three Consonants of Three Mongolian Scripts

Mongolians have created and used different scripts at different historical periods. They are continuously studied and analyzed by domestic and foreign scholars. Although many scripts have been studied individually, there is no comparative study of the three Mongolian scripts, namely soyombo, horizontal quadratic and vagindra. This paper aims to analyze the writing of the three consonants n, ng, and ñ in the three Mongolian scripts, and to highlight the situation in which the two consonants n and ng alternated in the appropriate system during the development of the phonetics of the Mongolian language, as well as the new philological phenomenon of the nasalization of the consonant n marked in these three Mongolian scripts. Гурван монгол үсгийн гурван гийгүүлэгч (Соёмбо, хэвтээ дөрвөлжин, вагиндра үсгийн жишээгээр) Хураангуй: Монголчууд түүхийн урт удаан цаг хугацааны туршид олон зүйл үсэг бичгийг зохион хэрэглэж ирсэн баялаг уламжлалтай ард түмэн. Тэдгээрийг дотоод гадаадын эрдэмтэд тасралтгүй судлан шинжилсээр байгаа билээ. Олон үсэг бичгийн тус тусын судалгаа харьцангуй сайн хийгдсэн боловч соёмбо, хэвтээ дөрвөлжин, вагиндра гэх гурван монгол бичгийн үсэг зүйг харьцуулан судалсан судалгаа хараахан гараагүй гэж болно. Тус өгүүлэлд n, ng, ñ гэх гурван гийгүүлэгч үсгийг гурван монгол бичигт тэмдэглэсэн байдлыг шинжлэх, улмаар, n, ng хоёр гийгүүлэгч монгол хэлний авианы хөгжлийн явцад хоорондоо зохих тогтолцоонд харилцан солигдож байгаа байдал, жич гурван монгол үсгээр тагнайшсан n гийгүүлэгчийг тэмдэглэсэн шинэ үсэг зүйн үзэгдлийг онцлон тодорхойлохыг зорив. Түлхүүр үгс: Соёмбо, хэвтээ дөрвөлжин, вагиндра, монгол үсэг, n, ng, ñ гурван гийгүүлэгч