ORTA ASYA’DA ERKEN İSLÂMİ DÖNEM MEZAR TAŞLARI

Mezar taşları Türk İslâm sanat tarihi için önemli bir yere sahiptir. Mezar taşları asırlar boyunca Türk kültürü, inancı, gelenekleri ve kimliğini yansıtan eserler olmuştur. Özellikle Göktürkler döneminden itibaren sıkça görülmeye başlayan taş heykel ve Balballar, Türklerin İslâm'ı kabul etmelerinden sonra görüntüleri İslâmî unsurlar ile değiştirilerek uygulamaya devam ettirilmiştir. Karahanlılar döneminde yapılan mezar taşları Orta Asya’da onların hüküm sürdüğü tüm bölgelerde bulunmuştur. Günümüzde bu mezar taşları eski mezarlıklarda, müzelerde, türbe hazirelerinde ve mescitlerde koruma altına alınmıştır. Bu makalede Karahanlı Türklerinin mezar taşları akademik çalışmalar ve saha araştırmaları üzerinden tespit edilmiştir. Mezar taşlarının VII-XII. yüzyıllar arasındaki değişimi ve gelişimi ele alınmış, eserlerin günümüzdeki durumları ortaya konmuştur. Bölgelere göre farklılık arz eden özellikleri değerlendirilmiştir.