Ebeveynlerin Özel Gereksinimli Çocuklariyla Geçirdikleri Zamanlara Yönelik Deneyimleri

Gerek eğitim sürecinde gerek topluma uyum konusunda çocuğun hayatına etki eden birçok paydaş yer almaktadır. Bu paydaşlardan biri de ailedir. Aile bireylerinin ilgisi ve çocukla geçirdiği zamanın çocuğun hayatı için büyük önem arz ettiği bilinmektedir. Çocuğun davranışlarının yansımaları da bu tutumlar ile ilişkilendirilmektedir (Afat, 2013). Özel gereksinimli çocukların aileleriyle geçirdikleri zaman hem eğitim ortamları için hem de sosyal hayatları için büyük önem arz etmektedir. Buna bağlı olarak özel gereksinimli çocuklara sahip ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdikleri zamanlara yönelik deneyimlerinin derinlemesine incelenerek ortaya konması amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışma, özel gereksinimli bireylerin ebeveynleriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya altı anne katılmıştır. Çalışma; fenomenolojik (olgubilim) desenle yürütülmüş ve veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. İçerik analizine dayalı bulgular, dört temada yapılandırılmıştır. Bu temalar; rutinler, aile içi etkileşim, çevreyle etkileşim ve ailenin etkileşim gereksinimleridir. Bulgular; bakım ve etkileşim sorumluluğunun büyük oranda anneler üzerinde yoğunlaştığını, çocukla geçirilen zamanın büyük çoğunluğunu annelerin üstlendiğini ve bu süreçte annelerin birçok fiziksel, duygusal ve sosyal zorlukla karşılaştıklarını ortaya koymuştur. Ayrıca annelerin çocuklarının bağımsızlığını destekleme çabası içinde oldukları ancak davranış yönetimi, zaman planlaması ve sosyal destek yetersizlikleri gibi alanlarda desteğe ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Bu çalışma, özel gereksinimli çocuklara sahip ailelerin etkileşimsel ihtiyaçlarını anlamada derinlemesine bir bakış sunmakta ve gelecekte özel gereksinimli bireylerin ebeveynleriyle etkileşimlerine yönelik yapılacak araştırmalara rehberlik edecek nitelikte önemli bulgular ortaya koymaktadır. Aile ve özel gereksinimli çocukların etkileşimini arttıracak programların sayısının arttırılması önerilmektedir.