Okul Öncesi Çocuklarında Okuma Kültürü Oluşturmada Aile Yeterliliklerine Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinliklerinin Etkisinin İncelenmesi

Bu araştırma, okul öncesi dönemde çocukların okuma kültürünün gelişiminde ebeveynlerin rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, ebeveynlerin okuma kültürü oluşturma yeterlilikleri ile çocuk-ebeveyn birlikte okuma etkinliklerine katılım düzeyleri arasındaki ilişki ele alınmış; bu ilişkinin ebeveynlerin öğrenim düzeyi, gelir durumu, kardeş sayısı ve toplumsal cinsiyet rolleri gibi demografik değişkenlere göre nasıl farklılaştığı analiz edilmiştir. Çalışma, okuma kültürünün aile ortamında şekillenen sosyal ve kültürel bir yapı olduğunu varsaymakta ve bu bağlamda ebeveynlerin davranışlarının çocukların kitapla ilişkilerini nasıl biçimlendirdiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma, tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, Bolu il merkezindeki bağımsız anaokullarına devam eden çocukların annelerinden oluşan 256 kişilik bir grup oluşturmuştur. Veriler, “Okuma Kültürü Oluşturmada Aile Yeterliliği Ölçeği” ve “Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Tek Yönlü Varyans Analizi (One-way ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, ebeveynlerin okuma kültürü oluşturma yeterlilikleri ile çocuklarıyla birlikte okuma etkinliklerine katılım düzeyleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ebeveynlerin eğitim ve gelir düzeyleri arttıkça okuma kültürü oluşturma yeterlilikleri de anlamlı biçimde yükselmektedir. Düşük öğrenim düzeyine sahip bazı annelerin ise çocuklarıyla daha sık kitap okuma davranışı gösterdiği, bunun kültürel bağlamla ilişkili olabileceği gözlemlenmiştir. Ayrıca, kardeş sayısı arttıkça çocukların birebir okuma deneyimlerinin azaldığı; cinsiyet rolleri bağlamında ise annelerin çocukların okuma alışkanlıklarını destekleme konusunda daha baskın bir rol üstlendiği belirlenmiştir.