GAZZE'DE KAMUSALLIK: FİLİSTİN BİLDİRİLERİNİ JÜRGEN HABERMAS VE NANCY FRASER'IN KAVRAMLARI ÜZERİNDEN OKUMAK

Jürgen Habermas ve Nancy Fraser, kamusal alan teorisyenleridir. Habermas’ın düşünsel dünyası ‘burjuva sınıfı’, ‘akıl’, ‘evrensellik’ ve ‘uzlaşı’ kavramları üzerinden modernist bir izleğe sahipken; Fraser, ‘toplumsal cinsiyet’, ‘özdüşünüm’, ‘farklılık’ ve ‘çatışma’ kavramları üzerinden postmodernist bir güzergâhı takip eder. Tarihsel ve toplumsal açıdan birbirinden farklı kamusal alan yaklaşımlarına sahip bu iki kuramcının yolu Filistin-İsrail Savaşı dolayısıyla yeniden kesişir. 7 Ekim 2023 tarihinde yoğunlaşan savaş ortamını takiben Fraser ve çevresi, önce felsefecileri sonra dünya kamuoyunu Filistinliler ile dayanışmaya çağıran bir bildiri yayımlarken; hemen akabinde Habermas ve arkadaşları, İsrail Devleti’ni olumlayan ve İsrail’in var olma hakkını sorgulayan tutumları reddeden bir metin kaleme alırlar. Bu çalışmada her iki bildiride inşa edilen söylem, dilsel biçimleri ve toplumsal bağlamıyla birlikte ele alınmış; bu metinlerde kurulan anlatı, Habermas ile Fraser’ın kamusal alan yaklaşımları ve entelektüel serüvenleriyle birlikte karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Genel olarak bakıldığında, Habermas ve Fraser’ın kamusal alan yaklaşımları ile mevcut savaş ortamında aldıkları entelektüel pozisyon arasında bir tutarlılık olduğu söylenebilir. Habermas, İsrail Devleti etrafında oluşacak ve Yahudilere dönük geçmişteki Nazi zulmünü hep akılda tutacak bir uzlaşıyı rasyonel bir siyasi yaşamın ve evrensel bir ahlaki birliğin temeli olarak konumlandırırken; Fraser, yurttaşların kendi bilinçlerini ve devletlerini İsrail ile ekonomi-politik ve ideolojik bağları esasında sorguladıkları bir özdüşünümü, öteki olanla kurulan saygı odaklı bir teması, diyalog ve iletişimi öne çıkaran kamusal bir konuşmayı esas alır.