Nieostrość i punctum (Sasnal w Muzeum POLIN)

Tekst poświęcony jest ekspozycji Wilhelm Sasnal: Taki pejzaż, zrealizowanej w 2021 roku w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Zaprezentowana nie w instytucji artystycznej, a w miejscu związanym przede wszystkim z pamięcią i historią, wystawa ujmowała twórczość Sasnala w nowym świetle, jako wyraz osobistego zaangażowania w konfrontacji z cieniami przeszłości. Artysta, światowej sławy współczesny polski malarz, przyjmuje tu pozycję mediatora, pośrednika, świadka, dotykającego bolesnych miejsc, lecz pozbawionego tytułu, by kogokolwiek pouczać. Choć zainteresowanie Sasnala historią i rolę obecnych w jego twórczości nawiązań do Maus Spiegelmana czy Shoah Lanzmanna dostrzegano już wcześniej, omawiana ekspozycja zdecydowanie wyprowadziła odbiór jego twórczości poza utożsamianie jej z grą cytatów i medytacją nad samym medium malarstwa. W tekście analizowana jest scenografia wystawy, dobór prezentowanych na niej obrazów oraz sposób budowania między nimi powiązań. Podkreślone zostało znaczenie towarzyszącego ekspozycji ilustrowanego przewodnika z rysunkami i komentarzami twórcy. Przywoływane są też świadectwa recepcji oraz komentarze artysty i kuratora, dotyczące projektu wystawy i sposobu pracy Sasnala. Przedmiotem namysłu jest w szczególności użyte w tytule wystawy pojęcie „pejzażu” – jego dosłowne i przenośne znaczenia, a także związany z nim problem widzialności, nieczytelności, bezformia, zbliżania się do tego co obecne, choć rozmyte – tego, co w zbiorowej pamięci dotkliwe i okryte wstydem.