Marx’ın Ekonomi Politiğinde Kamu Maliyesi

Bu çalışma, Karl Marx’ın ekonomi politiğinde kamu maliyesinin kuramsal konumunu, özellikle vergi ve kamu borcu kategorileri üzerinden incelemektedir. Marx doğrudan sistematik bir kamu maliyesi teorisi geliştirmemiş olmakla birlikte, ilkel birikim, artı-değer ve sermaye birikimi analizleri içinde modern devletin mali temellerine ilişkin dağınık fakat kuramsal açıdan anlamlı çözümlemeler sunmuştur. Makalenin temel tezi, vergi ve kamu borcunun salt teknik mali araçlar değil; kapitalist üretim tarzı içinde devletin artı-değer üzerinde hak tesis etme ve bu değerin tahsisini düzenleme biçimleri olduğudur. Çalışmada Marx’ın çözümlemesi iki tarihsel moment ayrımı üzerinden ele alınmaktadır: kapitalizmin oluşum süreci ve kapitalist yeniden üretim aşaması. İlkel birikim evresinde vergi ve kamu borcu, mülksüzleştirme ve sermayenin yoğunlaşmasını hızlandıran yapısal kaldıraçlar olarak işlev görmüştür. Kapitalist üretim tarzının kurumsallaşmasından sonra ise bu mali mekanizmalar, artı-değerin farklı sınıf ve sermaye fraksiyonları arasında bölüşümünü düzenleyen kurumsal araçlara dönüşmüştür. Yöntem olarak çalışma, Marx’ın temel eserlerine dayalı tarihsel–teorik bir metin çözümlemesi yürütmekte ve kamu maliyesine ilişkin dağınık analizleri değer kuramı ve yeniden üretim kategorileri çerçevesinde metin-içi bir yeniden inşa ile sistematikleştirmektedir. Bu yönüyle makale, kamu maliyesini kapitalist devletin ikincil bir teknik alanı olarak değil; kapitalist üretim ilişkilerinin yeniden üretim koşullarına içkin yapısal bir bileşen olarak kavramsallaştırarak literatüre kuramsal bir katkı sunmaktadır.