Ehmedê Xanî'nin Kürt Milliyetçiliğine Etkileri

Bu makale, Ehmedê Xanî’nin düşünsel mirasını modern Kürt milliyetçiliğinin entelektüel kökenleri bağlamında incelemektedir. Mem û Zîn, klasik bir aşk anlatısı olmanın ötesinde, Kürt kimliğinin dil, kültür ve egemenlik ekseninde yeniden inşa edildiği bir millî sembole dönüşmüştür. Metin çözümlemesi ve tarihsel bağlamlandırma yöntemleri, araştırmanın temelini oluşturmuştur. Bulgular, Xanî’nin “dil, birlik ve egemenlik” kavramları etrafında şekillenen düşüncesinin, modern Kürt milliyetçiliğinin öncül bir söylemini içerdiğini göstermektedir. XIX. yüzyıl sonlarında Kürt aydınları, Osmanlı merkezileşmesiyle daralan siyasal temsil alanına karşı, Mem û Zîn’i kültürel bir meşruiyet kaynağı olarak yeniden yorumlamıştır. Bu süreçte eser, dilin sürekliliği, halkın birliği ve egemenlik arzusu etrafında bir “kurucu metin”e dönüşmüştür. XX. yüzyıl başındaki Kürt aydınları için Mem û Zîn, ortak dil ve aidiyet bilincinin simgesi hâline gelmiş; her yeni baskı ve çeviride kültürel mirastan siyasal sembole evrilmiştir. Sonuç olarak Ehmedê Xanî, modern anlamda bir milliyetçi olmamakla birlikte, mirasıyla Kürt milliyetçiliğinin tarihsel sürekliliğini kuran merkezî bir referans noktası olmuştur.