Osmanlı Devleti’nin Hapishane Islahatı Çerçevesinde Akşehir Hapishanesi

Öz Tanzimat Fermanı’nın ilanıyla birlikte değişen ceza mefhumu kendini yeni ceza kanunlarında göstermiş, hazırlanan 1840, 1851 ve 1858 ceza kanunlarıyla suçun tanımı, cezaların süreleri, niteliği, mahkum hakları gibi konularda yeni düzenlemeler yapılmıştı. Hapis cezasının artmasıyla hapishaneler de önem kazandı. Ne var ki Osmanlı Devleti’nde hapis cezalarının uygulandığı yerler olan mahbesler modern hapishane anlayışına uygun değildi. Mahbeslerden modern hapishanelere geçiş ise kolay olmadı. Osmanlı devlet adamları hapishaneleri birer medeniyet nişanı olarak nitelendiriyor, bu nedenle hapishane reformunu oldukça önemsiyorlardı. Ancak Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu malî sıkıntılar, yeni hapishaneler yerine var olan mahbeslerin tamir edilerek kullanılmasını mümkün kılıyordu. Çalışmanın konusu olan Akşehir hapishanesi de tamirler yoluyla yeni kanun ve nizamlara uygun hale getirilmek istenen taşra hapishanelerindendi. Akşehir hapishanesini ilgi çekici yapan ise mütareke döneminde İtilaf Devletleri’nin teftiş ettiği hapishanelerden olması ve Akşehir’in ticarî kapasitesi nedeniyle şehre sıklıkla yabancı tüccarların gelmesiydi. Bu noktadan hareketle çalışmada, hapishane ıslahatı çerçevesinde Akşehir hapishanesinin fizikî şartlarının nasıl olduğu, yenileme çalışmalarının sonuçları, yerel yöneticilerin bu konudaki yaklaşımları, mahkum sayıları, mahkumların yaşam koşulları ve suç dağılımları gibi meseleler ele alınmıştır. Böylece Akşehir hapishanesinin yaşadığı dönüşüm süreci açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Akşehir, Hapishane, Mahkum.