Momenty niedowładu. O doświadczeniach granicznych w egodokumentach Jana Szczepańskiego, Józefa Pilcha i Jana Wantuły

Cel artykułu stanowi pokazanie, w jaki sposób „momenty niedowładu”, bolesne doświadczenia graniczne, są reprezentowane w egodokumentach socjologa Jana Szczepańskiego oraz bibliofilów i historyków samouków Jana Wantuły i Józefa Pilcha. Całą trójkę autorów łączy pochodzenie z chłopskich rodzin ewangelickich z Ustronia na Śląsku Cieszyńskim. Autorka szkicu rozważa, jak choroba, lęk, przemijanie, śmierć, utrata i rozczarowanie manifestują się w ich dziennikach, pamiętnikach i korespondencji. Okazuje się, że bohaterowie zachowują równowagę, racjonalizują swoje cierpienie, podkreślają indywidualny obowiązek zwalczania zła i niemarnowania czasu. W ich narracjach, ujętych od strony formalnej, przekłada się to na powściągliwość, maskowanie szczelin egzystencji, brak skrajności czy deformacji tekstu. Artykuł pokazuje, że na takie podejście wpływ miał m.in. zakorzeniony w ideach protestantyzmu stosunek do słowa, czasu oraz powinności. Teksty Szczepańskiego, Pilcha i Wantuły pokazują, jak wypracowywali oni harmonię w powiązaniu z poczuciem  odpowiedzialności za logos.