Türkiye’de Cinsiyete Dayalı İşsizlik Histerisinin Sınanması

İşsizlik ile makroekonomik değişkenler arasındaki etkileşim literatürde yoğun şekilde araştırma konusu olmuştur. İşsizlik ile enflasyon arasındaki ilişki iktisadi literatürde Philips eğrisi yardımıyla formüle edilirken, işsizlik oranları ile şoklar arasındaki ilişki ise doğal işsizlik oranı ve histeri etkisi teorileri ile formüle edilmektedir. Doğal işsizlik oranı teorisine göre işsizlikte yaşanacak bir şok uzun dönemde işsizlik oranlarında etkili olmayarak işsizlik oranı doğal işsizlik oranına geri dönecektir. Histeri etkisi teorisine göre ise işsizlikte meydana gelen bir şok sonucunda işsizlik oranları eski seviyesine gerilemeyecek ve süreklilik arz edecektir. Çalışmada Ocak 2021- Ocak 2024 dönemi mevsim etkilerinden arındırılmış cinsiyete göre işsizlik verileri Augmented Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) birim kök testleriyle analiz edilmiştir. TÜİK’in işsizlik tanımında en son güncelleme 2021 yılında gerçekleşmesi nedeniyle çalışma analizine 2021 sonrası işsizlik verileri dahil edilmiştir. Analizde, verilerin birim kök yapıları test edilmiştir. Analiz sonucunda kadın ve erkek işsizlik oranlarının birim kök içerdiği ve bu nedenle histeri etkisinin iki değişkende de etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Verilere uygulanan birim kök testleri olasılık değerleri dikkate alındığında ise kadınların erkeklere kıyasla histeri etkisini daha fazla hissettiği tespit edilmiştir. Referans dönemde Türkiye’de yaşanan şokların işsizlik oranları üzerinde kalıcı etki bıraktığı sonucuna varılmıştır. İşsiz oranlarında görülebilecek kalıcı etkileri ortadan kaldıracak politikalar önem arz etmektedir.